Saturday, March 27, 2010

117. Αντί-...

Κάποιος πρέπει να γράψει την ιστορία του "αντί-" ως τρόπου αυτο-ταυτοποίησης. Από πότε και υπό ποιες ιστορικές συνθήκες επικράτησε η τάση να αυτο-ταυτοποιείται ένα άτομο ή μια ιδεολογική ομάδα αρνητικά, όχι ως υποστηρικτής/τρια μιας θέσης ή αντίληψης αλλά ως πολέμιος/α μιας άλλης; Η δική μου, εντελώς διαισθητική, πρώτη προσέγγιση θα ήταν να εστιάσω στην εποχή του Β' ΠΠ και στην αποτελεσματικότητα του "αντιφασιστικού μετώπου" καθώς και σε αυτή του ψυχρού πολέμου και ιδιαίτερα στη δεκαετία του 50, όταν ο "αντικομμουνισμός" απετέλεσε μια ιδιαίτερα αποτελεσματική βάση διεθνούς συνασπισμού, αντλώντας ιδεολογική νομιμοποίηση (η ειρωνεία της ιστορίας!) από τον στρατιωτικό και ηθικό θρίαμβο του αντιφασιστικού συνασπισμού στον οποίο ο κομμουνισμός έπαιξε βασικό και θεμελιώδη ρόλο (μεταπολεμικά κινητοποιημένος κώδικας σύμπτυξης φασισμού και κομμουνισμού υπό τον αστερισμό του "αντί-": "αντιολοκληρωτισμός").

Είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον από αυτή τη σκοπιά ότι οι αρνητικές μορφές αυτο-ταυτοποίησης έγιναν, μετά το 60, κυρίως εργαλεία του "αριστερού" και όχι του δεξιού ταυτοτισμού: ο δεξιός είναι αυτός που δηλώνει την ταυτότητά του καταφατικά --ως "πατριώτης", "εθνικόφρων", "φιλελεύθερος", κλπ-- τη στιγμή που η αριστερά, μετά από την εθελούσιά της παράδοση στις πιο άκριτες κοινοτοπίες του "αντιολοκληρωτισμού" αρκείται στο να δηλώνει "αντισυστημική", "αντιεξουσιαστική", "αντιρατσιστική", "αντιφασιστική", "αντικαπιταλιστική" κλπ. 

Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η συστηματική προσφυγή στην αρνητική αυτο-ταυτοποίηση δημιουργεί μεν τις προϋποθέσεις ευρέων συνασπισμών, το κάνει όμως σε μια βάση τόσο ισχνή ώστε αυτοί οι συνασπισμοί να αδυνατούν πλήρως να φτάσουν σε ένα καταφατικό και κοινό όραμα. Τη στιγμή που τίθεται επί τάπητος το ζήτημα "τι θέλουμε;" ή "τι πιστεύουμε;", κάνουν την εμφάνισή τους κάθε είδους αγεφύρωτα χάσματα, τα οποία κρατά μεν προσωρινά αόρατα η φαινομενική ενότητα υπό την αιγίδα της από κοινού άρνησης, χωρίς όμως ποτέ να τα υποβάλλει σε διαδικασίες ζύμωσης, διαπραγμάτευσης, και υπέρβασης. Για αυτό και όποτε η σημερινή "αριστερά" καλείται να πάρει καταφατική θέση για κάτι, να μιλήσει στο όνομα θετικών αξιών, τρέπεται ατάκτως σε φυγή, περιμένοντας την εμφάνιση του επόμενου μπαμπούλα δεξιάς ακρότητας για να μπορέσει να επιδείξει μια δύναμη που όλοι οι αντίπαλοί της γνωρίζουν καλά ότι είναι εφήμερη και πλασματική--και που θα συνεχίσει να είναι τέτοια για όσο καιρό αντλείται αποκλειστικά από την άρνηση, δηλαδή την προθυμία να αφήσει στον αντίπαλο την αποκλειστική νομή της θέσης αυτού που μπορεί να λέει "ναι", του νιτσεϊκού κυρίαρχου.


No comments:

Post a Comment