Thursday, January 14, 2010

52. Βιολογία

Η σύγχρονη κουλτούρα είναι, όπως όλοι γνωρίζουν ήδη, αθεράπευτα ατομικιστική. Κι όμως, πάντα μαρτυρά, έστω υπολειμματικά, για κάτι διαφορετικό από την κυρίαρχή της ιδεολογία. Ας πάρουμε για παράδειγμα την "συνείδηση της γενιάς", την συνείδηση κάποιου ότι ανήκει σε μια συγκεκριμένη γενιά ανθρώπων. Πώς αναπτύσσεται αυτή η συνείδηση; Η πρωταρχική της σκηνή, με την φροϋδική έννοια του όρου, είναι η εμπειρία αποξένωσης από κάτι που οι νεότεροι αγαπούν ή γνωρίζουν ή βρίσκουν ενδιαφέρον. Η συναίσθηση του ανήκειν ξεκινάει πάντα αρνητικά, ως εμπειρία αποκλεισμού από μια ομάδα που ξαφνικά διαχωρίζεται από μένα, και διαχωριζόμενη, με κάνει να συνειδητοποιώ ότι ανήκω σε μια άλλη.

Τι σημαίνει "αναπτύσσω συναίσθηση της γενιάς μου" όμως; Σημαίνει, βασικά, αναπτύσσω συναίσθηση της έκθλιψης της ατομικότητάς μου. Ξαφνικά, τα πράγματα που μου αρέσουν ή που γνωρίζω ή με βάση τα οποία αυτοκαθορίζομαι προκύπτουν ως κάτι παραπάνω από "προσωπικές ανακαλύψεις", δημιουργούν δεσμούς οριζόντιους με άλλα άτομα της ηλικίας μου. Η στιγμή κατά την οποία κάποιος αρχίζει να μιλά με όρους νοσταλγίας για το άμεσο παρελθόν (στην δική μου γενιά, οι συμμαθητές μου άρχισαν, στο χρονικό αυτό σημείο, να νοσταλγούν τα 80s),  είναι επίσης η στιγμή κατά την οποία αποδέχεται --σε ένα δεδομένο επίπεδο-- την ένταξη του σε αυτό που ο Jameson αποκαλεί "μεγάλη αλυσίδα των γενεών" και που, όπως ο ίδιος εξηγεί, είναι συνώνυμο του θανάτου. Τι είναι ο θάνατος σε μια τέτοια πρόταση; Τίποτε άλλο από την αποδοχή του επικαθορισμού από τη βιολογία, με άλλα λόγια από κάτι που δεν είναι ούτε "προσωπικότητα", ούτε "έκφραση", ούτε "ταυτότητα", αλλά μάλλον η αρχή της αφάνισής τους, της εξάλειψής τους.

Σε αντίθεση με τους συνομήλικούς μου, εγώ δεν νοσταλγώ τίποτε. Ούτε τα eighties, ούτε τα nineties, ούτε τα zeros. Γιατί για μένα, αυτή η νοσταλγία είναι επίσης πάντοτε μια άλλη μορφή εξομολόγησης της αδυναμίας να διεκδικήσει κανείς κάτι καλύτερο από το παρελθόν (δηλαδή, από κάτι που απέτυχε τόσο οικτρά να κυοφορήσει το νέο ώστε να καταντήσει να μεταμορφωθεί το ίδιο, σφετεριστικά, σε αντικείμενο επιθυμίας, πόλος έλξης για κάθε τι μέσα μας που έχει παραιτηθεί απ' το παρόν).

Για μένα όμως, εφόσον το ανεξάλειπτα ένοχο αυτό παρελθόν είναι αυτό από το οποίο έχω χωρίς επιστροφή εξοριστεί, είναι επίσης και το σύμβολο μιας ευτυχούς απώλειας συνώνυμης με την απελευθέρωση. Με αυτό το παρελθόν συμφιλιώνομαι, αλλά σε αυτό δεν μπορώ να ανήκω, μια και αυτό από το οποίο με απελευθερώνει είναι πάντοτε η καταστολή της υπόσχεσης για το ριζικά νέο. Αν η συμφιλίωση με τη βιολογικότητα προαπαιτεί την παρακμή του ατομικισμού ως ιδεοληψίας, η ριζοσπαστική επιθυμία προαπαιτεί την χειραφέτηση από τη βιολογικότητα· υπόσχεται έτσι μια ατομικότητα ριζικά διαφορετική, στην άλλη πλευρά από αυτή που, στην ηλικία μου, αρχίζει να ψηλαφίζει στα τυφλά το πρόσωπο του ψεύδους της.

No comments:

Post a Comment