Tuesday, October 19, 2010

177. Endgame

Ο κύκλος ζωής του ιστολογίου αυτού έληξε.

Το ιστολόγιο θα παραμείνει στη θέση του, όπως κάθε λάθος στο οποίο κάποτε πιστέψαμε. Τα ηλεκτρονικά μέσα δημιουργούν την δυνατότητα για ένα νέου είδους κουφάρι, μη βιοδιαλυτό, την περιφορά σωμάτων που υπήρξαν κάποτε αλλά δεν ζουν πια, σε ένα χώρο χωρίς βαρύτητα και φθορά, αλλά συνάμα χωρίς παρουσία και χωρίς επαφή. 

Στο καλό, ωραίο μου, άφθαρτο ερείπιο.

Monday, October 18, 2010

176. Λαβ σονγκ (δις ιζ νοτ ε)


Bloody Mother Fucking Asshole
(Martha Wainwright)

Poetry is no place for a heart that's a whore
And I'm young and I 'm strong
But I feel old and tired
Overfired

And I've been poked and stoked
It's all smoke, there's no more fire
Only desire
For you, whoever you are
For you, whoever you are

You say my time here has been some sort of joke
That I've been messing around
Some sort of incubating period
For when I really come around
I'm cracking up
And you have no idea

No idea how it feels to be on your own
In your own home
with the fucking phone
And the mother of gloom
In your bedroom
Standing over your head
With her hand in your head
With her hand in your head

I will not pretend
I will not put on a smile
I will not say I'm all right for you
When all I wanted was to be good
To do everything in truth
To do everything in truth

Oh I wish I wish I wish I was born a man
So I could learn how to stand up for myself
Like those guys with guitars
I've been watching in bars
Who've been stamping their feet to a different beat
To a different beat
To a different beat

I will not pretend
I will not put on a smile
I will not say I'm all right for you
When all I wanted was to be good
To do everything in truth
To do everything in truth

You bloody mother fucking asshole
Oh you bloody mother fucking asshole
Oh you bloody mother fucking asshole
Oh you bloody mother fucking asshole
Oh you bloody mother fucking asshole
Oh you bloody...

I will not pretend
I will not put on a smile
I will not say I'm all right for you
For you, whoever you are
For you, whoever you are
For you, whoever you are

175. Σελίδες

Έγραφε διαρκώς· οι σελίδες γέμιζαν η μία μετά την άλλη· ποιος να το λεγε ότι θα χρειαζόταν τόσες και τόσες σελίδες! Όσο λιγότερο κατανοητός γινόταν, τόσο περισσότερο έγραφε. Όσο περισσότερο έγραφε, τόσο λιγότερο κατανοητός γινόταν. Και θα συνέχιζε για πάντα αν δεν συνέβαινε μια μέρα ένας ξαφνικός άνεμος που φύσηξε απ΄το παράθυρο να σηκώσει όλες τις παλιές σελίδες, που γέμιζαν κάθε ράφι και ερμάρι, μάζευαν σκόνη πάνω σε γραφεία, κιτρίνιζαν κάτω από κρεβάτια, ξεθώριαζαν στο πάτωμα, μάζευαν δαχτυλιές και πιτσιλιές λάδι πάνω στο τραπέζι της κουζίνας--αν όλες, λέω, αυτές οι σελίδες δεν σηκωνόντουσαν άξαφνα ως το ταβάνι και δεν έπεφταν όλες μαζί πάνω του, σαν κάποιου είδους βροχή από χαρτί και από μελάνι. "Σάβανο!" ήταν η τελευταία λέξη που πρόφτασε να πει ο εργατικός μα τόσο ματαιοπονών συγγραφέας μας πριν τον καταπλακώσουν για πάντα τα γραπτά του.

174. Χαρακίρι

"...Λένε πως όταν ο αετός, κοιτάζοντας προσεκτικά, είδε ότι το βέλος που τον πλήγωσε είχε για οδηγό τα δικά του φτερά, είπε: Δεν έχει νόημα να κλαίμε. Είμαστε οι ίδιοι αφανιστές του εαυτού μας."

Από εγκληματολογική άποψη, η αυτοκτονία ήταν πάντα το μοναδικό τέλειο έγκλημα, μιας και είναι το μόνο που εγγυάται ότι ο δράστης δεν θα συλληφθεί ποτέ. Πράγμα που σημαίνει ότι η μοναδική τέλεια πράξη, η μοναδική πράξη που δεν επιδέχεται καμμία βελτίωση ή αναθεώρηση απ' τον δράστη της, είναι η αυτοεξάλειψη. 

Όμως δεν μας έχει δωθεί το δικαίωμα να επιζητούμε την τελειότητα. Το δικαίωμα αυτό εκχωρήθηκε στους Θεούς, όχι γιατί οι άνθρωποι ήταν υπερβολικά αδύναμοι για να το διεκδικήσουν, αλλά επειδή ήταν αρκετά πανούργοι για να ξεφορτωθούν τους Θεούς με τον μόνο τρόπο που ήταν εφικτός: αναγκάζοντάς τους να αποδεχτούν την τελειότητά τους, τους ανάγκασαν, τον ένα μετά τον άλλο, να αυτοκτονήσουν.

173. Συσκευές ΙΙ

Μια νύχτα με ξύπνησε ένα ξυπνητήρι κινητού που δεν είχε ανάλογη ρύθμιση, που δεν είχε καν κάρτα, και που είχα καταχωνιάσει σε ένα συρτάρι επί μήνες. Με όσο ρεύμα του είχε απομείνει, συνέχιζε να δηλώνει την ύπαρξή του, να αρνείται να πεθάνει. Και δεν μπορούσα να απενεργοποιήσω αυτό το επίμονο ξυπνητήρι, να σκοτώσω το φάντασμα στη μηχανή, με κανένα τρόπο.

Τούτη η παράλογη επιμονή της δήλωσης "είμαι ακόμα εδώ!" όταν όλα τα άλλα έχουν απονεκρωθεί και σωπάσει είναι το απάνθρωπο μέσα μας.

172. Συσκευές

Μια συσκευή με πολλές και πολύπλοκες δυνητικές λειτουργίες αλλά χωρίς οδηγίες χρήσης είναι άχρηστη και παύει ουσιαστικά να είναι συσκευή. Αυτό που ονειρευόμαστε όταν ονειρευόμαστε έναν κόσμο όπου θα ήταν εφικτό για τους άλλους να κατανοούν πώς λειτουργούμε χωρίς να πατούν όλα τα λάθος κουμπιά και χωρίς να δημιουργούν βραχυκυκλώματα και φθορές στο εσωτερικό μας είναι να γίνουμε σωστές και λειτουργικές συσκευές. Αντ' αυτού, και επειδή ούτε εμείς οι ίδιοι δεν γνωρίζουμε ποιο είναι το πιο αποδοτικό μας πρόγραμμα, και επειδή για αυτόν ακριβώς τον λόγο εμείς οι ίδιοι πατούμε κουμπιά που μας προκαλούν κάθε είδους δυσλειτουργίες και φθορές, παραμένουμε απλώς άνθρωποι. 

Friday, October 15, 2010

171. Μέτρα οικονομίας

Τρεις τεχνικές εκφραστικής οικονομίας:

1. Να γράφεις ωσάν να έχει εξαφανιστεί όχι μόνο το χαρτί αλλά και τα ηλεκτρονικά μέσα και ωσάν, κατά συνέπεια, οι λέξεις σου να χρειάζεται να πελεκηθούν μία-μία πάνω σε πέτρα.
2. Να γράφεις ωσάν να υπαγορεύεις αγγελία σε εφημερίδα με υψηλή κυκλοφορία· χρέωση με τη λέξη.
3. Να γράφεις ωσάν να ήσουν κάποιου είδους πιστός που, θέλοντας να εξευμενίσει τη δύναμη του ατέρμονου, χωράει τις Γραφές στο τσόφλι ενός αυγού, ή κάποιου είδους κατάσκοπος, που, θέλοντας να περάσει απαρατήρητος από τις εχθρικές γραμμές, καταγράφει τις απόρρητες αναφορές των τελευταίων δώδεκα μηνών σε ένα καρυδότσουφλο.

Smaller and smaller and smaller...

170. Ρολόι

Στο μεγάλο ρολόι του κόσμου, τα γρανάζια το βρίσκουν όλο και πιο δύσκολο να στρέψουν το ένα το άλλο. Εκεί που υπήρχε χρόνος, υπάρχει τώρα μόνο μέταλλο που χτυπιέται ανόργανα πάνω σε μέταλλο, το τρίξιμο των αρθρώσεων ενός θνήσκοντος μηχανισμού.

Τι ώρα είναι; ρωτάει κάποιος. Είναι νωρίς, μπορώ να αποκριθώ, είναι αργά. Ποιος ρωτάει, και από ποιον χρόνο μου απευθύνει την ερώτηση;

Thursday, October 14, 2010

169. Ασανσέρ

Η ανεξήγητη, παράλογη χαρά που νιώθεις όταν, πατώντας το κουμπί του ασανσέρ, ακούς τον ήχο που σε κάνει να συνειδητοποιείς ότι βρίσκεται ήδη σε αναμονή στον δικό σου όροφο. Σχεδόν έχει πάψει να σε νοιάζει αν, αφού έχεις μπει, το ασανσέρ θα κληθεί να συνεχίσει προς τα κάτω ή προς τα πάνω.

Wednesday, October 13, 2010

168. Ύπνοι

Υπάρχουν δύο είδη ανήσυχου ύπνου:

Αυτός που διαταράσσεται από τις οιμωγές του παρελθόντος.

Αυτός που διαταράσσεται από παλμούς του μέλλοντος.

Για πολύ καιρό, όταν πια καταλάγιασε ο θόρυβος από τις αλυσίδες και τα θυμωμένα λόγια των φαντασμάτων, ο ύπνος μου ήταν ήσυχος. Μα τελευταία, τον ανταριάζει πάλι αυτό που δεν συνέβει ακόμα.

Wednesday, September 15, 2010

167. Αφροδίτη

Για την Αφροδίτη, λένε, υπάρχουν τρεις θέσεις:

Η πρώτη είναι ότι είναι το θύμα μιας αφιονισμένης μίξης ρατσισμού και σεξισμού που έχει ξεπεράσει κάθε όριο και που αποκαλύπτει βαθύτατα συμπλέγματα και ανησυχητικές εμμονές σε μια σημαντική μερίδα της εκπεφραζόμενης, κυρίως στο βαθύ underground του ίντερνετ (αλλά όχι μόνον), κοινής γνώμης.

Η δεύτερη είναι ότι είναι η κυνική, ξεδιάντροπη, αριβίστρια ξένη που αρμέγει τη χώρα: το ενσαρκωμένο πνεύμα του κακού, μια μάγισσα που σε άλλες εποχές θα μπορούσε να είχε καεί ζωντανή προς τέρψιν των διαμαρτυρομένων και συμμόρφωσιν των υπολοίπων.

Η τρίτη είναι ότι αν και θύμα μιας σειράς ανισόρροπων ανθρώπων με βαθιά απωθημένα και ανεπίλυτα ψυχικά προβλήματα, είναι παρ' όλα αυτά επίσης ένα γκόλντεν γκερλ της ευνοιοκρατίας που χρησιμοποιεί τον μανδύα της πολιτικής ορθότητας· και ότι ως τέτοια πρέπει να στηλιτευτεί.

Στην πολιτική, έρχεται πάντα η στιγμή που η δυνατότητα για τρίτη θέση εξαφανίζεται γιατί παραδίδεται σε μία από τις άλλες δύο. Αυτοί που το καταλαβαίνουν, καταλαβαίνουν ότι πρέπει να πάρουν μια πολιτική απόφαση για το πού τελικά ανήκουν. Αυτοί που δεν το καταλαβαίνουν, που νομίζουν ότι η ηθική τους ακεραιότητα επιτάσσει να εμμείνουν στην εκπροσώπηση του εαυτού τους και μόνο, δεν χάνουν, περιέργως, την δυνατότητα να λειτουργήσουν πολιτικά. Πολιτικά λειτουργούν, έστω και αν είναι παρά τη θέλησή τους. Αυτό που χάνουν την δυνατότητα να κάνουν είναι να λειτουργήσουν ηθικά. Γιατί; Επειδή ασκούν πολιτική χωρίς να έχουν επίγνωση του γεγονότος, χωρίς να έχουν αναλάβει την ευθύνη της απόφασης.

Sunday, September 12, 2010

166. Κιτς

Εν αρχή ην το παπούτσι.

Μετά οι φερόμενες ακροδεξιές συμπάθειες του ρίπτη του.

Μετά οι αναφορές για προκατασκευασμένη είδηση και στημένο ρεπορτάζ με ξένο δάκτυλο.

Μετά η άσχημη γεύση που αφήνει το εκβιασμένο γέλιο, η νευρική ανταπόκριση σε χαβαλέ που γίνεται σε λάθος χρόνο και σε ανάρμοστες περιστάσεις.

Μετά η επόμενη εκστρατεία οικονομίας για τις ανάγκες της οικογένειας στο σούπερ μάρκετ, η αναγκαστική συμμετοχή στις προεκλογικές προβλέψεις, η απρόσκλητη κατήφεια.

Το χειμώνα ενδέχεται να κάνει κρύο. Ένας θεός ξέρει πόσο θα στοιχίσει φέτος η θέρμανση.

Tuesday, September 7, 2010

165. Αποκάλυψη τώρα

Ανάγνωση, τις μικρές ώρες, του Ο δρόμος (The Road) του Cormac McCarthy. Το βιβλίο κατεβαίνει μονορούφι, αλλά με μια γεύση προσωπικού δηλητηρίου. Ένας πατέρας με τον γιό του σε μια απελπισμένη και χωρίς ελπίδα μάχη για επιβίωση στον μετα-αποκαλυπτικό κόσμο, περιβεβλημένος από ανθρώπους είτε ζωντανούς-νεκρούς σαν τον ίδιο, είτε --ακόμα χειρότερα-- κανίβαλους. Η μητέρα έχει προ πολλού αυτοκτονήσει. Οι πόλεις κατεστραμμένες, η γη καμένη, παγωμένη, και τελεσίδικα στέρφα, μοναδική τροφή οι όλο και λιγότερες, όλο και πιο αιματηρά εξασφαλίσιμες,  κονσέρβες του παρελθόντος. Mοναδικός χώρος επιβίωσης ο δρόμος, καμένη άσφαλτος για το πουθενά.

Σκεφτόμουν ότι στον διαγωνισμό φρίκης του μυθιστορήματος την πρώτη θέση παίρνει ο θάνατος του φυσικού κόσμου: όσο και αν ανατριχιάζεις με την ωμότητα που οι επιζήσαντες επιφυλάσσουν ο ένας για τον άλλο, δεν μπορείς να αγνοήσεις ότι έχει ιστορική γεύση. Είναι, όπως και να 'χει, οικεία από το παρελθόν. Και από μόνη της δεν είναι τίποτε διαφορετικό από όσα ζήσαμε και ζούμε. Ο θάνατος όμως των δέντρων ("dead trees", "dead boughs", "dead branches" οι πιο συνηθισμένες φράσεις στο κείμενο), το ό,τι δεν φυτρώνει τίποτε, το ότι δεν υπάρχει καμμία προοπτική να ξανατραφείς με ζώο ή φρούτο ή λαχανικό που δεν έχει μπει σε κονσέρβα πριν την καταστροφή, το ό,τι συνεπώς, δεν υπάρχει καμμία προοπτική επιβίωσης για κανένα στο απώτερο μέλλον, το ότι το τέλος του δρόμου είναι ο καθολικός θάνατος --ούτε καν ο θάνατος, λέει ένας επιζήσας, γιατί και αυτός θα πεθάνει όταν μείνει μόνος και δεν έχει τίποτε να κάνει σε κανένα-- αυτό μπαίνει στο αίμα σου αργά-αργά σαν φαρμάκι στον αναπόδραστο δρόμο για την καρδιά. Σου ρχεται να κλάψεις με λυγμούς στην σκηνή που οι δυο τους ακούνε ένα σκυλί να αλυχτά σε μια πόλη-φάντασμα. Για λίγο όμως μόνο. Mετά σιωπή, ορφανεμένη, ερεβώδης σιωπή. Είναι το μόνο μη ανθρώπινο πλάσμα στο κείμενο, και δεν το βλέπεις ποτέ.

Ο πατέρας πεθαίνει βήχοντας τα πνευμόνια του στο καρβουνιασμένο χώμα (η ατμόσφαιρα είναι γεμάτη στάχτη και η αναπνοή αργά θανατηφόρα). Ο γιός υιοθετείται από αγνώστους. Το μυθιστόρημα κλείνει με την ελεγειακή εικόνα του κόσμου που χάθηκε ανεπιστρεπτί, και που εμφανίζεται με τη μορφή ενός χάρτη που δεν μπορεί να ξανακολληθεί, τον χάρτη του δέρματος του τελευταίου ψαριού. Σήμερα που ξαναείδα το γιό μου στον παιδικό σταθμό ένιωσα σαν να είχα μόλις ξυπνήσει από εφιάλτη. Κοίταξα το δέρμα του. Mου ήρθε να φιλήσω το γόνατό του, ελαφρά γδαρμένο καθώς ήταν από κάποιο παιχνίδι. Αναστολή. Αναστολή.

Sunday, September 5, 2010

164. Υπέρ/υπό

Οι σύντροφοι της Δ.Α πανηγυρίζουν για την "υπερκομματική" υποψηφιότητα που είναι, λέει, "υπόθεση της κοινωνίας των πολιτών." Τώρα, απ' όσο ξέρω, το να βάζεις εσύ το όνομα και ο άλλος την χάρη ώστε να φουσκώσεις εσύ την εικόνα σου με δανεικά νούμερα και να περικόψει ο άλλος τις απώλειές του σε περίπτωση στραπάτσου, βαστώντας με το ίδιο χέρι τη σημαία μιας "συναίνεσης" συνώνυμης--φύσει και συγκυριακή θέσει--του οπορτουνισμού, δεν είναι ακριβώς υπερκομματισμός. Μάλλον για υποκομματισμός μου φαίνεται, και για τον ένα και για τον άλλο.

Friday, September 3, 2010

163. Παλιά και νέα

Όταν θέλεις κάτι πολύ, το σύμπαν όλο συνομωτεί για να το καταφέρεις.
New age wisdom

Όταν θέλεις κάτι πολύ, το σύμπαν όλο συνομωτεί για να ξεχάσεις τι ήθελες.
Old age wisdom

Tuesday, August 31, 2010

162. Φυγή

Λίγο πριν φύγω από κάπου, το μάτι μου πέφτει σε κάτι που μου μοιάζει σταθερό--συνήθως, ένα ατσάλινο στύλο--με πόθο που φτάνει στα όρια της λιγοθυμιάς. Θέλω να ριχτώ πάνω του και να μην ξεκολλάω από αυτόν, σαν να είναι σωσίβιο σωτηρίας σε ένα μανιασμένο πέλαγος, κομμάτι στέρεας γης μες στον κατακλυσμό. Μόλις υποχωρήσει αυτή η ανεξέλεγκτη επιθυμία εγκαταλείπομαι, άδειος και ήρεμος, σ' αυτό που βλέπω ως πεπρωμένο, γραμμένο πάνω στο εισιτήριο για το επόμενο αεροπλάνο.

Μ' αυτό το μικρό φετίχ καταφέρνω να συμβιβάσω την αγάπη μου για κάθε τι ριζωμένο και βουβό και την ανάγκη (μου;) να τρώω τη ζωή μου φεύγοντας και γράφοντας, γράφοντας και φεύγοντας, εδώ και 18 χρόνια.

Saturday, August 28, 2010

161. Εικονικότητα

Αν ο θάνατος ήταν ευγενικός ή έστω σκάμπαζε λιγάκι από τεχνολογία, θα σου άφηνε ένα περιθώριο να συμμαζέψεις όλες σου τις προσομοιώσεις πριν πεθάνεις. Αλλά δεν είναι, και έτσι  σκέφτεσαι το spam που θα συνεχίσει να μπουκώνει τους λογαριασμούς του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου σου, τις αναπάντητες που θα ρχονται στο κινητό σου, και τις αιτήσεις φιλίας που θα συσσωρεύονται στο λογαριασμό του facebook, και νιώθεις βαθιά ντροπή που δεν θα μπορέσεις να πεθάνεις όλος μαζί, μία φορά, χωρίς να σε κοροϊδεύουν από τον κόσμο των ζωντανών τα πολυάσχολα αντίγραφά σου.

160. Αύγουστος

Τον Αύγουστο δεν υπάρχουν ειδήσεις, λέει. Καλώς, αλλά πλέον δεν υπάρχει ούτε Αύγουστος. Ένας ιδρωμένος πυρετός όλος ο μήνας. Τα πλήθη να ψάχνουν σκιά αλλά σκιά καμμιά. Τα νερά ζεστά σαν χαλασμένοι καταψύκτες δημόσιου κτιρίου.

Απ' τον Σεπτέμβρη, η οργή των εγκλωβισμένων στα τσιμέντα παραθεριστών θα έχει κάτι από πονοκεφαλιασμένο μεσημέρι, έντομα που δεν σ' αφήνουν να κοιμηθείς, την άπνοια που πνίγει τα όνειρα μιας καλοκαιρινής νύχτας στην κούνια τους.

Friday, August 27, 2010

159. Κυνισμοί

Η φόρμουλα του Λόγου του κράτους σήμερα είναι Κ+1, όπου Κ=το μεγαλύτερο ποσοστό κυνισμού για το οποίο είναι ικανός ο εγκέφαλος οποιουδήποτε εμπειρικού ατόμου.

Παράδειγμα: η κυνική απαξία του υποψηφίου για τις κρατικές εξετάσεις, δεδηλωμένου προθαλάμου πολυτελούς ανεργίας, επαρκεί για να τον οδηγήσει να παραδώσει λευκή κόλλα. Η κυνική απαξία του υποψηφίου από τον Λόγο του κράτους είναι τόσο μεγαλύτερη ώστε ο υποψήφιος να σπρωχτεί στο σύστημα "Ανώτατη Εκπαίδευση" έτσι κι αλλιώς.

Όταν η νεολαία υψώνει το μεσαίο δάχτυλο στο κράτος, το κράτος υψώνει ένα μεγαλύτερο μεσαίο δάχτυλο στη νεολαία.

Thursday, August 5, 2010

158. Λεξιλόγιον

1. Μπλογκ: Απροσδιορίστου ειδολογικής ταυτότητος πλατφόρμα γραφής και δημοσίευσης, χρήση της οποίας σου επιτρέπει να λέγεσαι "μπλόγκερ."

2. Μπλόγκερ: Όπως όλα τα εις -ερ, (ρέιβ-ερ, χάκ-ερ, κλπ· εξαιρούνται τα μασέρ, σωφέρ, σουτέρ) υποδηλώνει ενημερότητα πάνω στις τελευταίες εξελίξεις της τέχνης και της τεχνολογίας (κατά προτίμηση σε συνδυασμό).

3. Μπλόγκινγκ: Αυτό που κάνεις καθώς χτυπάς τα πλήκτρα, εφόσον είσαι σε πλατφόρμα μπλογκ.

4. Μπλογκιστάν: Το μπλογκ του οποίου ο διαχειριστής την έχει δει πολύ ιδιοκτησιακά και φέρεται αυταρχικώς πως ή και δικτατορικώς προς τους επισκέπτας.

5. Μπλογκιστάνας: Ο μεγα-μπλόγκερ, ήτοι αυτός/η που το μπλογκ του χτυπάει τετραψήφιους και βάλε επισκέπτες ημερησίως.

6. Μπλογκοθάφτης: Αυτός που ασχολείται με το να θάβει ένα μπλογκ, πολλά μπλογκ, ή όλα τα μπλογκ.

7. Μπλογκοπατέρας: Ο wannabe εκπρόσωπος των μπλόγκερ ως wannabe συντεχνίας.

8. Μπλογκόσφαιρα: Σφαίρα που προορίζεται για μπλόγκερ.

9. Μπλογκισταδόρ, μπλογκισταδόρες: Αυτός/οι που την έχουν ψωνίσει λιγάκι παραπάνω με το μέσο.

10. Μοναξιά: Το πρωϊνό, μεσημεριανό και βραδινό του μπλόγκερ.

Wednesday, August 4, 2010

157. Αναλογίες

Το να εμπιστεύεσαι την προστασία της ελευθερίας των ιστολογίων σε δικηγόρους είναι κάπως σαν να εμπιστεύεσαι την ενημέρωση για την αντισύλληψη σε παπά. 

Οι δικηγόροι δεν έχουν κανένα πρόβλημα με την ελευθερία έκφρασης εφόσον αυτή ενταχθεί σε διαδικασία που θα την οδηγεί πιο άνετα στα δικαστήρια, όπως οι παπάδες δεν έχουν κανένα πρόβλημα με το σεξ εφόσον υπάρχουν οι εγγυήσεις ότι το αποτέλεσμα θα καταλήγει χωρίς πολλά-πολλά στην κολυμβήθρα. Είναι ζήτημα λειτουργικών εξόδων. Χωρίς βαφτίσια και χωρίς μηνύσεις, ποιος πληρώνει άμφια και κουστούμια;

Wednesday, July 28, 2010

156. Δικαίωση

Κάνουμε πολλά, υπομένουμε πολλά, εν αναμονή μιας δικαίωσης που δεν έρχεται ποτέ. Ή όταν έρχεται δεν την αναγνωρίζουμε, δεν είμαστε έτοιμοι για αυτή, δεν είναι αυτό που θέλαμε. Αλλά ίσως αυτό που τελικά επιθυμούμε στο όνομα της δικαίωσης --το πραγματικό νόημα της-- είναι το να μην υπάρχουμε. Γιατί μόνο ερήμην μας μπορεί να υπάρξει δικαίωση όπως την φανταζόμαστε. Τότε μόνο θα μπορέσει να λάμψει ανενόχλητη η αλήθεια μας, όταν θα έχει εξαλειφθεί κάθε τι που την παρεμποδίζει απ' την απόλυτη έκφραση: δηλαδή εμείς οι ίδιοι και όλα όσα πάνω μας καταλήγουν να μάς υπονομεύουν και να μάς οδηγούν διαρκώς στην παρεξήγηση απ' τους άλλους.

Το να αγαπάς τη ζωή, από την άλλη, σημαίνει πάνω από όλα ένα πράγμα: την εξάλειψη της προσδοκίας της δικαίωσης. Αυτό είναι το πραγματικό νόημα της φράσης "ο νεκρός δεδικαίωται." Η δικαίωση αφορά μόνο τον κόσμο των νεκρών --είναι το αντάλλαγμα που τους δίνεται για την απώλεια της ύπαρξης.

155. Σιωπή

Το αν υπάρχουν διαφορές ουσίας ανάμεσα σε κάτι που καλείται "δημοσιογράφος" και σε κάτι άλλο που καλείται "μπλόγκερ" --διαφορές δηλαδή διαφορετικές από το συγκυριακό στοιχείο της επαγγελματικής ή ερασιτεχνικής ενασχόλησης ή της ανωνυμίας και της επωνυμίας, της σχετικής διασημότητας και της σχετικής ασημότητας-- δεν είναι εύκολο να απαντηθεί με τρόπο γενικό.

Αλλά σκέφτομαι ότι για μένα μια διαφορά θα μπορούσε να είναι η εξής. Ο μπλόγκερ που εχει αποκαθάρει τον δημοσιογράφο από μέσα του δεν αισθάνεται υποχρεωμένος να μιλά για ό,τι μιλά η κοινή γνώμη, κάθε φορά που μιλά για κάτι η κοινή γνώμη. Ο δημοσιογράφος δεν έχει την πολυτέλεια της σιωπής --πληρώνεται για να μιλά, για να μένει πάντα εναγκαλισμένος με τις ενασχολήσεις της κοινής γνώμης, όποιας ποιότητας και όποιου χαρακτήρα και αν είναι αυτές.

Το να έχεις γνώμη ακόμα και για ό,τι γνωρίζεις ότι δεν έχει καμμία συμμετοχή στην αλήθεια,  το να επιδιαιτητεύεις καταναγκαστικά ανάμεσα σε αντίπαλα ψεύδη --αυτό μου φαίνεται το επισφράγισμα της ανελευθερίας της κοινωνίας της ελευθερογνωμίας.

Tuesday, July 20, 2010

154. Αναλωσιμότητα

Μετά την 11η Σεπτεμβρίου, οι εφημερίδες των Η.Π.Α, και κυρίως οι New York Times, άρχισαν να δημοσιεύουν επικήδειους (obituaries) για τους ανθρώπους που σκοτώθηκαν μέσα στο World Trade Center. "Ήταν πατέρας μιας κόρης 11 και ενός γιού 14, του άρεσε το σκουός, και λάτρευε τα σαββατοκύριακα με καγιάκ στην εξοχή." Οι εξανθρωπιστικές λεπτομέρειες, η προσπάθεια του λόγου να αποκαταστήσει την ανθρώπινη μοναδικότητα αυτού που σκοτώθηκε, κατέληγαν ουσιαστικά στο να κάνουν το αντίθετο: να αποκαλύπτουν το υποκείμενο ως τίποτε παραπάνω από ένα γελοία τυχαίο άθροισμα από οικογενειακές λεπτομέρειες, έξεις, συνήθειες και χόμπι, το αποτέλεσμα ενός εξευτελιστικά προβλέψιμου multiple choice ανάμεσα σε πεπερασμένες επιλογές: πέντε παιδιά, τρία, κανένα· κηπουρική, γραμματόσημα, τένις, περπάτημα στην εξοχή· πρόσκοποι, κολεγιακή ομάδα ράγκμπι, μέλος της τοπικής λέσχης θεάτρου· διάβασμα, σοφτ ακτιβισμός, ταξίδια, υποβρύχιες καταδύσεις. 

Όσο περισσότερες οι εξανθρωπιστικές λεπτομέρειες, τόσο πιο αχνό το ίχνος της μοναδικότητας, τόσο πιο αόρατες οι υψιπετείς εκείνες ιδιότητες με τις οποίες συνδέουμε το ανθρώπινο: ελεύθερη βούληση, αυτοκαθορισμός, συνείδηση, εσωτερικότητα. Και τόσο μεγαλύτερη η αίσθηση του καθένα για την απόλυτη αναλωσιμότητά του, το γεγονός ότι όλη αυτή η φιλολογία περί του αναντικατάστατου του καθένα μας δεν είναι παρά ένα κακόγουστο αστείο σε βάρος της επίγνωσής μας ότι ποτέ δεν ήμασταν πιο εύκολα αντικαταστάσιμοι, ότι αυτό ακριβώς είναι το νόημα της μαζικής μας παιδείας, της μαζικής μας κουλτούρας, της μαζικής μας φενάκης με το υποτίθεται "ατομικό" γούστο όπως αυτό διαμορφώνεται από μαζικά μέσα και συναρτάται με μαζικά παραγόμενα αγαθά.

Οι αναλώσιμοι άνθρωποι βρίσκουν όλο και δυσκολότερο να συγκινηθούν από τον θάνατο αναλώσιμων ανθρώπων όχι γιατί έχουν γίνει σκληροί, αλλά γιατί στον θάνατο αυτό αντικρίζουν την απόλυτη έκθλιψη της δικής τους ζωής, που μπορεί να είναι αρκετά άνετη ή ευχάριστη ή ικανοποιητική, αλλά δεν είναι περισσότερο δική τους, δεν τους ανήκει με οργανικότερο, βιωμένο τρόπο από ό,τι τους ανήκει το τελευταίο ipod ή η καινούργια τηλεόραση πλάσμα. 

Γι αυτό και το βεβιασμένο δάκρυ για την τελευταία δημοσιοποιημένη απώλεια του Χ ή Ψ (ημι)επώνυμου φαντάζει το ίδιο ψεύτικο με την αποκύρηξη της ανάγκης θρήνου για αυτόν. Η αλήθεια είναι ότι έχουμε χάσει την ικανότητα να νιώσουμε πένθος για τους άλλους επειδή έχουμε επίσης χάσει την πίστη ότι υπάρχει κάτι σε μας τους ίδιους του οποίου η απώλεια να είναι άξια θρήνου. Ίσως αυτό που θα έπρεπε πραγματικά να θρηνούμε είναι η απώλεια της δυνατότητας για θρήνο, η σταδιακή, σιωπηρή, ύπουλη εξασθένιση της συναίσθησης του πολύτιμου ζωών όπως η δική μας, ζωών που, όταν συγκρίνονται με αυτές του τρίτου κόσμου, φαντάζουν τόσο μα τόσο σπάταλα, αστόχαστα ακριβές. 

Sunday, July 18, 2010

153. Χολή

Η θέληση να αλλάξεις κάτι που δεν πείθει καν τον εαυτό της για την δύναμη ή αποτελεσματικότητά της, μετατρέπεται σε χολή. Γι αυτό κανέναν δεν πρέπει να εκπλήσσει το γεγονός ότι η εγχώρια αριστερά, έχοντας επανειλημμένα αντικρίσει την ανικανότητά της να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων, έχει επιδοθεί μετά μανίας στο εσωτερικό ξεκατίνιασμα, το συκοφαντικό κουτσομπολιό και την μικροπρέπεια. Όσο μικρότερα τα εναπομείναντα πολιτικά διακυβεύματα, τόσο πιο λυσσώδες το μίσος για τον άλλο (και εν προκειμένω, για τον πρώην "σύντροφο")· τόσο πιο υστερικά υπερβολική η αναπαράσταση του διαβολικού κακού που ο άλλος πρεσβεύει, του εμποδίου που μας θέτει για την πραγμάτωση των στόχων μας. 

Η ενέργεια που αδυνατεί να βρει έκφραση μετασχηματιστική σε ό,τι αφορά την πραγματικότητα στρέφεται προς τα μέσα, εκδικούμενη τα ανεκπλήρωτα εκείνα πιστεύω που μας τιμωρούν με ενοχές. Ξέροντας ότι δεν μπορεί να καταστρέψει τον καπιταλισμό, η αριστερά της μεταπολίτευσης ανακαλύπτει την υποκατάστατη ηδονή της καταστροφής του απαρνημένου εαυτού της, που έχει το πρόσωπο του πρώην συντρόφου. Είναι και αυτή μία μορφή πολιτικής πράξης και ίσως, υπό κάποιες συνθήκες, αφορμή μιας απώτερης αισιοδοξίας για το μέλλον, όταν η λέξη "αριστερά" ως συνώνυμη της πολιτικής υποκειμενικότητας της "γενιάς του Πολυτεχνείου" θα έχει--ελπίζει κανείς στους απενεχοποιημένους και μακαρίως αμνήμονες νέους του σήμερα--βυθιστεί στην λήθη που της αξίζει.

Monday, July 12, 2010

152. Κλειστόν

Τα καταστήματα που βούλιαξαν και στέκονται πλέον άδεια από περιεχόμενο γεμίζουν τους δρόμους σαν χαλασμένα δόντια.

Όταν οι άνθρωποι εγκαταλείπουν ένα σπίτι, αφήνουν πίσω τους ένα ίχνος ζωής, ένα σημείο αναφοράς για το βλέμμα που ατενίζει τον κενό χώρο. Όταν τα εμπορεύματα εξαφανίζονται, μένει πίσω μόνο η θλιβερή βρωμιά στο πάτωμα, κάτι πεταμένα χαρτιά, το ραγισμένο τζάμι μιας βιτρίνας, ο αδικαιολόγητος εγκλεισμός του κενού με τσιμέντο και γυαλί.

Ο καλοκαιρινός ήλιος πέφτει επάνω στα καταστήματα που άδειασαν σαν κατάρα --ούτε κουρτίνες, ούτε στόρια να μετριάσουν κάπως την αντηλιά, ούτε οι σκιές των πραγμάτων να κρύψουν λίγο τα ενδότερα. Το φως πέφτει χωρίς έλεος, όπως όταν λιώνει τη σάρκα σε ένα ψοφίμι στην έρημο. Οι περαστικοί αποστρέφουν ενστικτωδώς το βλέμμα, όπως κάνουν με τα ψοφίμια· ποιος θέλει να κοιτάζει βιτρίνες της αποτυχίας, του φόβου ότι αύριο όλα θα είναι λίγο χειρότερα;

Monday, June 28, 2010

151. Χειραφέτηση

(Για τον thas) 

Εάν μας ρώταγε κάποιος "ποιος είναι ο στόχος της πολιτικής της χειραφέτησης;" δεν θα 'ταν μια απάντηση που θα μπαίναμε στον πειρασμό να δώσουμε "η χειραφέτηση από την πολιτική";

Ναι, πρόκειται περί ουτοπίας, χωρίς αμφιβολία. Αλλά χωρίς την παύση που φέρνει η ουτοπική στιγμή --που δεν είναι καθόλου μια στιγμή στο μέλλον, αλλά αφορά τα κομμάτια εκείνα όπου μπλοκάρεται για λίγο η κίνηση της αλυσίδας του παρόντος-- χωρίς τις φαντασιακές και εξόχως παροδηγητικές στιγμές όπου νιώθει κανείς ότι αντικρίζει πρελούδια ευτυχίας (έρωτας, μουσική, τέχνη), χωρίς τη σκιά του δέντρου και τον παφλασμό των κυμάτων, χωρίς τη δροσιά ενός καλοκαιρινού απογεύματος, κάθε πολιτικό πάθος που δεν είναι ήδη αφιερωμένο στην λαγνεία της εξουσίας ατροφεί και μαραζώνει, γίνεται μίζερο και τσιγκούνικο, κακοφορμίζει.

Monday, June 21, 2010

150. Λακεδαιμονίζειν

Η ανοησία θα ήταν πολύ ευκολότερο να αποφευχθεί αν έμοιαζε πάντοτε με ανοησία.

Η μετριοπάθεια δεν είναι αρετή όταν εκφράζει απλώς το γεγονός ότι γνωρίζεις μόνο μέτρια πάθη.

Όλοι γνωρίζουν την πραγματικότητα, λίγοι αγαπούν την αλήθεια.

Κάθε εποχή έχει τις πλάνες που της αξίζουν. Και δεν υπάρχει ασφαλέστερη ένδειξη της ποιότητας μιας εποχής από την ποιότητα των πλανών της. 

Αν και η ευφυϊα μαρτυρά πάντα την παρουσία της μοναδικότητας, η βλακεία εκφράζει πάντα τη γενικότητα.

Θα ήταν πολύ ωραίο αν η αυτοθυσία έχανε την υπόληψή της εξαιτίας της συνειδητοποίησης της πολυτιμότητας της ζωής. Δυστυχώς, την έχει χάσει εξαιτίας της σιωπηλής συμφωνίας για την ασημαντότητά της.

Thursday, June 17, 2010

149. Παζλ

Αν σε ένα σετ κομματιών παζλ υπήρχε ένα κομμάτι το οποίο αντί να φέρει την σωστή, δυσδιάκριτη εικόνα του ενός χιλιοστού, ας πούμε, κομματιού της συνολικής, έφερε σε σμίκρυνση την εικόνα του όλου, τότε θα ήταν το μοναδικό κομμάτι που θα ήταν σφαλερό και άχρηστο. Γιατί το κομμάτι με την εικόνα του όλου δεν θα ταίριαζε πραγματικά με κανένα από τα κομμάτια των οποίων το συνταίριασμα δημιουργεί το όλο.

Αυτό σημαίνει ότι αυτός που νομιζει πως εντοπίζει την εικόνα της ολότητας στη μερικότητα κινδυνεύει να παραιτηθεί πρόωρα απ' την προσπάθεια που απαιτεί η κατασκευή της εικόνας της ολότητας. Ή αλλιώς, ότι κάθε αλήθεια που εκφέρεται από τη μερικότητα είναι ψεύδος. Και αντιστρόφως, ότι μόνο η ανάδειξη του ψεύδους σε κάθε μερικότητα υπηρετεί τον σκοπό της αλήθειας. Για αυτόν που σκέφτεται διαλεκτικά, η κρυφή αλήθεια που οι άλλοι ανακαλύπτουν κάτω από τα μερικά φαινόμενα είναι ήδη ψεύδος, γιατί το ψεύδος δεν είναι παρά η ίδια η μερικότητα (και η αλήθεια τίποτε άλλο παρά το όνομα αυτού που της διαφεύγει).

Αυτές οι αινιγματικές σκέψεις δεν είναι όσο αινιγματικές φαίνονται. Στην πρόσφατη συζήτηση για το εφοπλιστικό πάρτι στο "Αβέρωφ", οι ανοιχτά εξαπατημένοι και εξαπατώντες προσέφυγαν σε άλλες φορές γραφικές και άλλες φορές υποκριτικές κορώνες για προσβολή σε ένα εθνικό σύμβολο. Οι περισσότερο εκλεπτυσμένοι κατέδειξαν την εξαπάτηση των πρώτων. Αλλά με τη σειρά τους εξαπατώνται, όπως οι υποψιασμένοι ντετέκτιβ του Έντγκαρ Άλαν Πο, που ποτέ δεν ανακαλύπτουν το προφανές ακριβώς γιατί ψάχνουν το μύχιο και το κρυφό: το ψέμμα των συναισθημάτων που εκμεταλλεύτηκαν τα μήντια είναι ήδη η στρεβλωτικά μερική εικόνα μιας αλήθειας. Είναι ο τρόπος, ποτισμένος από την μνησικακία, με τον οποίο τα ίδια αυτά υποκείμενα προσπαθούν να κωδικοποιήσουν για τον εαυτό τους --με αναπόφευκτα μερικό τρόπο-- την αλήθεια: το κεφάλαιο, ο μονοκράτορας κάθε αξίας, δεν έχει αξίες, και δεν μπορεί να διακρίνει ανάμεσα σε αξίες· είναι από τη φύση του βέβηλο, καταστροφέας κάθε τι του σεπτού ή ιερού. Αλλά αυτή είναι ακριβώς η υπόσχεση ελευθερίας που περιέχει, η υπόσχεση την οποία δίνει μέσα στις ίδιες τις συνθήκες σκλαβιάς που δημιουργεί. Η ουτοπική υπόσχεση του κεφαλαίου είναι αυτή που το ίδιο το κεφάλαιο προδίδει καθώς αυτο-μυθοποιείται, καθώς μεταμορφώνεται στον μεγαλύτερο μύθο όλων: η απελευθέρωση απ' τον μύθο. Αυτός που απολαμβάνει της βέβηλης δύναμης του κεφαλαίου είναι ταυτόχρονα Προμηθέας και Μίδας, φορέας της υπόσχεσης της χειραφέτησης απ' τον μύθο, θύμα εγκλωβισμού σε μια υπόσχεση που έγινε μυθική κατάρα. Και αυτός που τον φθονεί τον φθονεί από τη θέση ενός Προμηθέα που οι Θεοί του ξανάκλεψαν τη φλόγα, κι ενός Μίδα που νιώθει καταδικασμένος από την ανάστροφη μοίρα: ολόγυρά του βλέπει διαρκώς χρυσό, αλλά στα χέρια του, όταν πάει να ακουμπήσει, μένει μόνο αέρας.

Wednesday, June 9, 2010

148. ΜΜΕ (μ-λ)

Από πολιτική λίγα πράγματα, ανέμπνευστα και υποτονικά όσο δεν πάει. Από καλές δημόσιες σχέσεις, έντυπες και ηλεκτρονικές όμως, σκίζουμε. Τόση γκρίζα σύνεση, τόση χαμηλόφωνη ωριμότητα, τόση χάρη παπουτσιού πάνω σε παχιές μοκέτες, τόσο βλέμμα εντρύφειας εις τας γκαλερί. Τύφλα να χει ο Ανρί Λεβί. Ε, κύριοι της "πνευματικής αφρόκρεμας"; 

147. Ρεύμα ανανεωτικό

Όποιος άνοιξε την πόρτα παρακαλείται να την κλείσει, κάνει ρεύμα και θα πουντιάσουμε.

Saturday, June 5, 2010

146. Γάζα

Έφτασαν δυο-τρεις μέρες ανάγνωσης και περιδιάβασης στο διαδίκτυο για να βεβαιωθώ ότι το ζήτημα του αποκλεισμού της Λωρίδας της Γάζα και της δολοφονίας 9 τουλάχιστον ακτιβιστών τέμνει τόσο την ελληνική δεξιά όσο και την ελληνική αριστερά στα δύο: στα δεξιά η τομή ενώνει όσους, φασιστικών καταβολών, ταυτίζονται με την φυλετιστική κρατική βία ως τέτοια ή επιχαίρουν για τον θάνατο Τούρκων και όσους παραμένουν πιστοί υποστηρικτές του ιμπεριαλο-φιλελεύθερου New World Order, χωρίζοντάς τους από τους οπορτουνιστικά "παλαιστινιόφιλους" φανατικούς αντισημίτες (συμμάχους του "εχθρού του εχθρού τους").

Στα αριστερά, η τομή ενώνει όσους ταυτίζονται με το μέτωπο της "πατριωτικής αριστεράς", το οποίο έχει επί μακρόν συνδυάσει τον αντισημιτισμό και τον αντιτουρκισμό με μια οιωνεί μαρξική και αντι-ιμπεριαλιστική ρητορική, τους όλο και λιγότερους υπερασπιστές ενός ανθρωπιστικού credo περί ανεκτικότητας και συμβίωσης, και τους θιασώτες ενός ακροαριστερού, μη εθνικιστικού αντιρατσισμού και αντι-ιμπεριαλισμού (η τριάδα αριστερής κριτικής στην πολιτική του Ισραήλ), χωρίζοντάς τους από τους φιλελευθερίζοντες, τριτοδρομικούς, ανανεωτικούς, κλπ αριστερούς, για τους οποίους το Ισραήλ παραμένει ιερή αγελάδα και ο αντισημιτισμός συνώνυμος με την κριτική στάση απέναντί του.

Η διπλή αυτή τομή στα αριστερά και στα δεξιά του πολιτικού χώρου, καθώς και οι πρόσκαιρες συμμαχίες και εντάσεις που αυτή δημιουργεί, δημιουργεί συγχύσεις και εγκυμονεί παγίδες. Πολλοί είναι σίγουρα αυτοί που αισθάνονται ιδιαίτερα άβολα με το τοπίο που έχει δημιουργηθεί. Όμως αξίζει να αναρωτηθεί κανείς αν για αυτό ακριβώς το λόγο --ότι διαίρεσε με μιας όλο το κατεστημένο πολιτικό πεδίο, διαλύοντας ιδεολογικούς δεσμούς, δημιουργώντας διαφορετικούς συσχετισμούς στη θέση τους, κλπ-- το "παλαιστινιακό" δεν αναδεικνύεται ως αυθεντικά πολιτικό (και όχι απλώς "γεωπολιτικό"/στρατηγικό"/"διεθνές"/"ανθρωπιστικό", κλπ) ζήτημα, ζήτημα με την καταστροφική και συντακτική εκείνη δύναμη που συνοδεύει κάθε έκρηξη του πολιτικού ως τέτοιου.

Thursday, June 3, 2010

145. Πόντιοι Πιλάτοι

"Τα πράγματα είναι υπερβολικά πολύπλοκα για να αποφανθούμε"
"Δεν υπάρχει καλό και κακό, οπότε πώς να αποφασίσεις με ποιον είσαι;"
"Ας μην παρασυρόμαστε από συναισθηματισμούς και υπερβολικές ταυτίσεις"
"Εγώ δεν θα πω ποιος είχε δίκαιο και ποιος είχε άδικο. Γιατί πλέον (στον χαοτικό κόσμο που ζούμε) αυτό δεν έχει και  πολύ μεγάλη σημασία."


Αυτές είναι οι φράσεις (η τελευταία αντιγραμμένη λέξη προς λέξη) με τις οποίες υποδέχθηκαν κάποιοι συμπατριώτες μου τη σφαγή εννιά ανθρώπων, τον τραυματισμό άγνωστο πόσων, και την παράνομη φυλάκιση επίσης άγνωστου ακόμη αριθμού. Δράστες: πάνοπλοι στρατιώτες ενός κράτους που μπήκαν παρανόμως σε διεθνή ύδατα για να αναχαιτίσουν την επίσκεψη ανθρωπιστικής βοήθειας σε μια περιοχή που είναι εξίσου παρανόμως αποκλεισμένη σύμφωνα με τους κανόνες τόσο του διεθνούς δίκαιου όσο και του εθιμοτυπικού δικαίου των εθνών.

Η εκπόρνευση της σκέψης στην εξουσία του ισχυροτέρου βαφτίζει τον εαυτό της μεταμοντέρνο σχετικισμό.

Πόσο μεταμοντέρνο όμως;

Πόσοι είναι αυτοί που χωρίς να συμμετέχουν ενεργά στο Ολοκαύτωμα το ανέχτηκαν κάνοντας πως δεν γνωρίζουν; Εκατομμύρια. Και πόσοι από μας δεν αναρωτήθηκαν κάποια στιγμή της ζωής τους "μα πώς μπόρεσαν να γυρίσουν το βλέμμα τους αλλού; Τι είδους ηθικά τέρατα έπρεπε να είναι για να κάνουν κάτι τέτοιο;"

Μα η κατάσταση ήταν εξίσου, αν όχι πολύ περισσότερο, πολύπλοκη το 1942-43. Το σημερινό χάος ήταν πολύ περισσότερο απτό. Η μισή Ευρώπη ήταν βομβαρδισμένη. Η καθημερινή επιβίωση αγώνας. Και βέβαια, και οι ναζί είχαν τα παράπονά τους, τα επιχειρήματά τους, τους θεωρητικούς της νομιμοποίησης του καθεστώτος τους. Και είχαν τανκ, στρατό, αεροπλάνα.

Οι σημερινοί εξηντάρηδες και εβδομηντάρηδες έφτυσαν κατάμουτρα τον Heidegger που δεν μίλησε ποτέ για τη στάση του και δεν βρήκε ποτέ το λόγο να εξηγήσει την πρυτανική ομιλία του. Τον απαξίωσαν. Και δικαίως. Εξέθεσαν τον De Man μετά θάνατον για το δημοσίευμα των νεανικών του χρόνων στη Le Soir. Και δικαίως. Διαπόμπευσαν όλους όσους γνώριζαν, είχαν φωνή, πρόσβαση στην ενημέρωση, και δεν μίλησαν. Και δικαίως.

Σήμερα όλοι γνωρίζουν, όλοι --δυνητικά τουλάχιστον-- έχουν φωνή. Αλλά τα επιχειρήματα αρκετών είναι τα ίδια με αυτών που, 60 χρόνια πριν, θέλησαν να κρύψουν την ντροπή της ανοχής τους στη βαρβαρότητα: Η πολυπλοκότητα των πραγμάτων...δεν υπάρχουν δίπολα...γκρίζες ζώνες...από τη μία...από την άλλη....

Όχι! είπε το έθνος του Ισραήλ, η σκέψη του, η φιλοσοφία του, η θεολογία του, η ηθική του. Σε ένα καθεστώς πραγμάτων που έχει αναγάγει σε νόμο τη βαρβαρότητα, τα πράγματα δεν είναι πολύπλοκα. Δεν υπάρχουν δύο πλευρές. Ο δίκαιος άνθρωπος είναι αυτός που αναλαμβάνει την ευθύνη για το δίκαιο. Μπορεί αυτός που θεωρεί πως υπερασπίζεται το δίκαιο να καταλήξει κάποτε άδικος, ναι (ω, πόσο αλήθεια!) Αυτός είναι ο κίνδυνος για τον κάθε ένα που αναλαμβάνει την ευθύνη να αποφασίσει για το δίκαιο. Με αυτόν τον κίνδυνο ζει.

Δίκαιος όμως δεν μπορεί να είναι ποτέ αυτός που υπεξέφυγε της ευθύνης να αποφασίσει για το δίκαιο, δεν μπορεί να είναι ποτέ αυτός που μασά τα λόγια του, δεν μπορεί να είναι ποτέ αυτός που νίπτει τας χείρας, δεν μπορεί να είναι ποτέ αυτός που λέει "είναι πολύπλοκο, ας δούμε τι θα πουν κι οι άλλοι πρώτα."

Irena Sendler. Kazyn Binkis. Lorrenzo Perone. Ho-Feng Shan. Raoul Wallenberg. Selahatin Ülkümmen. Sophie Scholl. Constantin Karadja. Angel Sanz Briz. Carl Lutz. Aristides de Sousa Mendes.

Κανένας τους δεν είπε "όλα είναι σχετικά". Κανένας τους δεν αναρωτήθηκε για τους γεωπολιτικούς συσχετισμούς και τα κρυφά σχέδια που κρύβονταν πίσω από τη φρίκη. Κανένας τους δεν δίστασε να ρισκάρει τα πάντα για χάρη άγνωστων, ολότελα άγνωστων αλλοεθνών και αλλόθρησκων. Κανένας τους δεν κρύφτηκε πίσω από εκλογικεύσεις, ισορροπίες και "ίσες αποστάσεις."

Τα ονόματά τους, τα ονόματα αυτών που το Ισραήλ ονόμασε --χωρίς δισταγμό για την "απολυτότητα" της έκφρασης-- "Δίκαιους των Εθνών", θα τα βρείτε στον κήπο Yad Vashem, στην Ιερουσαλήμ.

Η Γάζα δεν έχει ακόμη τον δικό της κήπο, δεν της λείπουν όμως από προχθές τα ονόματα αυτών που συνοδεύουν το πρώτο που γράφτηκε στη λίστα των δικαίων: Rachel Corrie.


Sunday, May 30, 2010

144. Γάμοι

Υπάρχουν, διαχρονικά, τριών ειδών γάμοι:

1. Ο γάμος από έρωτα.

2. Ο γάμος από συνοικέσιο.

3. Ο γάμος υπό την πίεση της απειλής όπλου (shotgun wedding, αμερικανιστί).

Ο γάμος από έρωτα αποκλείεται. Καταδικάζεις τον Badiou, απορρίπτω τον Negri, θέλεις Lukàcs, θέλω Rancière. Δεν θα τα βρούμε. 

Ο γάμος από συνοικέσιο θα αποτύχει όπως απέτυχε και πριν, οικτρά. Θα νομίζουμε ότι τα βρήκαμε επειδή εξαπατήσαμε αλλήλους για τις προτιμήσεις μας και μετά θα αναρωτιόμαστε τι κάνουμε εμείς οι δυο στο ίδιο σπίτι.

Μήπως να δοκιμάζαμε τον γάμο υπό την πίεση της απειλής όπλου; Όχι τίποτα άλλο, αλλά κυκλοφορούν φήμες ότι αν δεν παντρευτούμε να γίνουμε άνθρωποι σωστοί και χρήσιμοι στην κοινωνία, θα βιάσουν πρώτα εσένα και μετά εμένα.

Saturday, May 29, 2010

143. Πείραμα

Θέλω να κάνω ένα πείραμα.


Πρόβλημα
Το πρόβλημά μας είναι ότι η μαρξική αριστερά δεν έχει συγκεκριμένες προτάσεις. Κάνει απλώς κριτική. Για αυτό εμπιστευόμαστε τη ζωή μας αλλού. Επειδή μας αρέσουν οι συγκεκριμένες και παραγωγικές λύσεις. Και χρειαζόμαστε συγκεκριμένη λύση σε ό,τι αφορά τον αντικειμενικό μας σκοπό.

ΑΝΣΚ
Στόχος μας είναι η δραστική περικοπή του χρέους και η ανάκαμψη της οικονομίας της χώρας με κάθε κόστος.

Αρχικές υποθέσεις:
1. Θα υποθέσουμε ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχει κανενός είδους κομμουνιστική αριστερά. 
2. Υπάρχει απόλυτη συναίνεση για το δέον και πρακτέο. 
3. Όλοι δέχονται αδιαμαρτύρητα τις θυσίες που επιβάλλει το ΔΝΤ, τις περικοπές μισθών και συντάξεων, τις απολύσεις, τα πάντα. Δεν υπάρχουν απεργίες ή κινητοποιήσεις.
4. Όλοι όσοι έχουν δουλειά προσέρχονται στη δουλειά και είναι εργατικοί και γελαστοί.
5. Όλοι είναι περισσότερο αισιόδοξοι από ό,τι αν είχαν πάρει ψυχοφάρμακα. Τα βλέπουν όλα ρόδινα, έχουν πνεύμα ακμαίο. Δεν έχουν καμμία αμφιβολία ότι θα επικρατήσει η δύναμη του θετικού πνεύματος.

Όπως Αμερική.

Στάδια επίτευξης του ΑΝΣΚ
Λαμβάνοντας τις παραπάνω υποθέσεις ως δεδομένα, γράψτε παρακαλώ [υπό μορφή σχολίων] πώς θα επιτευχθεί ο στόχος μας. Αν υποθέσουμε ότι σε κάθε έτος μιας πενταετίας θα έχει επιτευχθεί μέρος του στόχου, συμπληρώστε ποιο θα είναι αυτό:

2010-11:
2011-12:
2012-13:
2013-14:
2014-15:

[Αν δεν σας αρκεί η πενταετία, προσθέστε όσα έτη σας χρειάζονται για να αναπτύξετε το συγκεκριμένο περιεχόμενο της επίτευξης του ΑΝΣΚ].

Ευχαριστώ.

Thursday, May 27, 2010

142. Τοξικότητα

Όταν για να διανύσεις μια απόσταση πρέπει να περάσεις από σημεία με έντονη τοξικότητα, δεν είναι καλή ιδέα να ξοδεύεις την ενέργειά σου διαμαρτυρόμενος για το γεγονός. Είναι πολύ καλύτερο να έχεις προμηθευτεί προστατευτική μάσκα. 

Αν καθώς περνάς τα σημεία αυτά, αντιληφθείς άλλους να τα διανύουν χωρίς προστασία και χωρίς να δείχνουν σημάδια δυσανεξίας, μην μπεις στον πειρασμό να βγάλεις τον δικό σου προστατευτικό εξοπλισμό για να ελαφρυνθείς: απλώς, τα δικά τους αναπνευστικά συστήματα έχουν προσαρμοστεί στην τοξικότητα. Θα παρουσιάσουν προβλήματα προσαρμογής αργότερα, στον καθαρό αέρα.

Wednesday, May 26, 2010

141. Χρηματιστήριο αξιών εντολών του Κυρίου

(Για το βυτίο)

Αυτήν την περίοδο, η μετοχή της εντολής "αγάπα τον πλησίον σου ως εαυτόν" (Ματθ. 19, 19-20) βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση, έχοντας υποχωρήσει από τις 1.350 μονάδες πέρυσι τέτοιον καιρό στις 234 μονάδες.

Αντιθέτως, οι μετοχές της εντολής "Ουκ επιθυμήσεις πάντα όσα τω πλησίον σου εστί", εκ του μωσαϊκού νόμου, έχουν ξεπεράσει κάθε προσδοκία, ανεβαίνοντας στις 3.258 μονάδες.

Αξιόπιστοι οίκοι αξιολόγησης των εντολών του Κυρίου αναφέρουν ότι η γενικότερη τάση είναι αυτή της επιστροφής σε κλασικές, vintage αξίες όπως αυτές της Παλαιάς Διαθήκης, ενώ οι πιο νεωτερικές, ρηξικέλευθες ίσως επιλογές όπως οι εντολές Νέας Διαθήκης έχουν χάσει την παλιά τους αξιοπιστία για τους αγοραστές.

Προσέθεσαν επίσης ότι το επενδυτικό κλίμα μοιάζει να ευνοεί τις απαγορευτικές εντολές παλαιού τύπου, ενώ αντιμετωπίζει με μεγαλύτερη καχυποψία και επιφυλακτικότητα την ξεθωριασμένη πλέον μόδα των προτρεπτικών εντολών.

Tuesday, May 25, 2010

140. Πίστη, αγάπη, ελπίδα

Αυτός που λέει "κανείς δεν πιστεύει σε τίποτε πια!" μιλά για τη δική του απιστία χωρίς να το γνωρίζει. Οι άνθρωποι πιστεύουν σ' αυτόν που πιστεύει, δηλαδή στην ίδια την πίστη.

Όπως αγαπούν, όσοι αγαπούν, την ίδια την αγάπη.

Όπως ελπίζουν, όσοι ελπίζουν, στην ίδια την ελπίδα.

Για τον άπιστο, τον άνθρωπο χωρίς αγάπη, τον άνθρωπο χωρίς ελπίδα, αυτή η χωρίς εγγυήσεις αλήθειας αφιέρωση είναι η αποκορύφωση της επικίνδυνης θεολογικής ψευδαίσθησης. Γιατί για αυτόν δεν υπάρχει κυριαρχία χωρίς εγώ, δεν υπάρχει κυριαρχία που να εκθέτει κάθε εγώ στα μεγαλύτερα ρίσκα για συντριβή και δυστυχία. Ο άπιστος έχει αναγάγει την οντοθεολογία του κυρίαρχου εγώ σε πεφωτισμένη κοσμικότητα. Η απάντηση σ' αυτήν την κρυφά θεολογική αθεϊα είναι μια υπόρρητα άθεη θεολογικότητα, μια θεολογία αμετάβατη, χωρίς αντικείμενο, αφιερωμένη στην αυτεπάρκεια αυτών που η ορθόδοξη θεολογία συρρικνώνει σε απλό μέσο: πιστεύω στην πίστη, αγαπώ την αγάπη, ελπίζω στην ελπίδα.

139. Εσύ

Εσύ είσαι αυτός που ονειρεύεται, εσύ αυτός που διακόπτει το όνειρο μ' ένα κουβά κρύο νερό. Αν δεν ονειρευτείς, πώς να ξυπνήσεις; Αν δεν θυμάσαι ότι πρέπει να ξυπνάς, πώς να ξαναονειρευτείς; 

Monday, May 24, 2010

138. Ευθανασία

Ο καπιταλισμός είναι πλέον ασύμφορος. Χρειάζεται να ρίχνεις ένα δισεκατομμύριο στις τράπεζες για να πάρεις πίσω 500.000 σε πραγματική ανάπτυξη. Να καταδικάζεις τα προϊόντα να μένουν απούλητα για να περικόψεις τα χρέη. Να δημιουργείς ανεργία χωρίς να είσαι σε θέση να εκμεταλλευτείς την πτώση στις τιμές του κόστους εργασίας.

Ο καπιταλισμός είναι τόσο ασύμφορος που ο καπιταλισμός θα τον καταργούσε χωρίς δεύτερη σκέψη.

Ο σκοπός της ζωής του --να παράγει κέρδη σε μεγάλη κλίμακα-- είναι πλέον ανέφικτος. Έχει περιέλθει σε αθεράπευτη κατήφεια. 

Αλλά δεν μπορεί μόνος του να βάλει ένα τέλος. Και υποφέρει. Βοήθησε τον καπιταλισμό να αφήσει τη ζωή με αξιοπρέπεια. Μην τον αφήνεις να βασανίζεται. 


Thursday, May 20, 2010

137. Ευπρέπεια και αξιοπρέπεια

Διαχρονικά, η απαίτηση της άρχουσας τάξης όταν τα πράγματα σκουραίνουν, το πόπολο βράζει, και τα προνόμιά της απειλούνται, είναι "περισσότερη ευπρέπεια!" Ακόμα και όταν αντιμετώπιζε το ενδεχόμενο εκτέλεσης, ο Κάρολος ο πρώτος απορούσε με την αναίδεια των κοινοβουλευτικών εχθρών του περισσότερο από ό,τι με την υπεροχή της έμπρακτης δύναμής τους.

Μικρή εντύπωση πρέπει συνεπώς να προκαλεί το γεγονός ότι οι στόχοι της λαϊκής οργής σοκάρονται γνήσια και χωρίς διαφοροποίηση από λεκτικές επιθέσεις εναντίον τους. Δεν είχαν ποτέ διανοηθεί την ισότητά τους με το πόπολο, ισότητα που τους καθιστά, στα ίδια τους τα μάτια, αναπάντεχα ευάλωτους.

Το πόπολο, από την άλλη, δεν είχε ποτέ ειλικρινή διάθεση για ευπρέπεια. Νιώθει την ταξική του απόσταση από ό,τι επισύρει ο όρος, κατανοεί το γεγονός ότι ως αξία, η ευπρέπεια αντιπροσωπεύει ένα κόσμο με τους δικούς του νόμους, απομακρυσμένο από τις δικές του συνθήκες ζωής. Αυτό το οποίο συναισθάνεται με οργή κάποιες φορές είναι το χαμένο του δικαίωμα στην αξιοπρέπεια. Γιατί η εξουσία, ερμηνεύοντας τα πάντα με το δικό της πρίσμα, ξεχνά ότι αν και οι "από κάτω" δεν έχουν ιδέα για το τι σημαίνει ευπρεπής συμπεριφορά, έχουν ωστόσο μια ιδιαίτερα οξεία αντίληψη για το τι σημαίνει αξιοπρέπεια, και θρέφουν έντονη μνησικακία για όποιους τους την στερούν.

136. Η σπηλιά της πολιτισμικής αριστεράς

Από τις αρχές του 2010, οι Έλληνες πρόσεξαν μια παράξενη, ξαφνική εξαφάνιση. Την εξαφάνιση της μεγάλης πλειονότητας των επιφανών αρθρογράφων της πολιτισμικής αριστεράς από το πεδίο της συζήτησης στα μεγάλα έντυπα.  Στα χρόνια που προηγήθηκαν, είχαν δώσει πλείστες όσες σφοδρές μάχες στο δοξασμένο πεδίο της μάχης κατά του εθνικισμού, υπέρ της πολυπολιτισμικής ανεκτικότητας, ε, σε γενικές γραμμές αυτά. Κάπου εκεί εξαντλούνταν ανέκαθεν αυτό που οι ίδιοι αντιλαμβανόντουσαν ως πολιτική. Κάτι ξέμπαρκοι έμειναν μόνο να μιλούν, οι περισσότεροι από αυτούς, περιέργως, άτομα χωρίς συνεργατικές σχέσεις με τον ελληνικό τύπο, χωρίς οικονομική εξάρτηση από τα ελληνικά ΑΕΙ και χωρίς επαγγελματικές εξαρτήσεις από ελληνικούς εκδοτικούς οίκους.

Θρύλοι λένε ότι όλοι οι εξαφανισθέντες έχουν μαζευτεί σε μια μεγάλη σπηλιά και σκέπτονται. Σκέπτονται. Σκέπτονται. Προσπαθούν, θεωρούν ορισμένοι, να κάνουν την κρίση να φύγει ενώνοντας την συχνότητα των σκέψεών τους, όπως κάνανε κάτι χίπηδες το 60. Έξω από τη σπηλιά, προσθέτουν, ακούγεται ένα ΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜ... που κάποιοι ερμηνεύουν ως τον ήχο του υπερβατικού διαλογισμού, κάποιοι άλλοι ως απαλό ροχαλητό και κάποιοι τελευταίοι, κακεντρεχέστεροι, ως τον ήχο που κάνει κάποιος για να βουλώσει τα δικά του αυτιά. 

Λέγεται, τέλος, ότι αν, κάποτε, τελειώσει η κρίση, αυτοί που είναι στη σπηλιά θα ξαναεμφανιστούν στο προσκήνιο, έχοντας γράψει πολλά χρήσιμα και διδακτικά βιβλία και άρθρα για τα φλέγοντα ζητήματα της επικαιρότητας που τότε θα είναι --ευτυχώς να λέμε-- παρελθόν. Η σοβαρή συγγραφή, λέγεται, προαπαιτεί ησυχία· και αυτό που πραγματικά συνέβει ήταν ότι όλοι αισθάνθηκαν μια ξαφνική ανάγκη να γράψουν φιλόδοξα συγγράματα εκεί, γύρω στον Γενάρη του 2010.

Tuesday, May 18, 2010

135. Θάνατος και αναγνώστης

Γράφω επειδή έχω ερωτήσεις: μια από αυτές, που προσπαθώ να απαντήσω γράφοντας, είναι γιατί γράφω. Και η επόμενη, αλληλένδετη ερώτηση είναι, αναπόφευκτα, για ποιον γράφω. 

Στο site της alexa (θυγατρική της amazon, παρεμπιπτόντως), πληροφορήθηκα ότι το ιστολόγιο (το άλλο, όχι αυτό, αυτό δεν έχει πληροφορίες ακροατηρίου), το διαβάζουν "περισσότερο άνδρες, άτεκνοι, με μεταπτυχιακή εκπαίδευση", οι οποίοι το επισκέπτονται από το σπίτι.

Η αποκάλυψη αυτή δεν σημαίνει τίποτε απολύτως για το είδος των κειμένων που γράφω. Ή σημαίνει πάρα πολλά. Ή τα πάντα. Δεν μπορώ να γνωρίζω. Σ' αυτά τα θέματα η  συνειδητοποίηση των μπανάλ ορίων που συγκροτούν το πεδίο υποδοχής του λόγου είναι εξίσου αναγκαία και άχρηστη σε ό,τι αφορά τα ερωτήματα που κουβαλάει το γράψιμο.

Για παράδειγμα, αυτοί που τώρα είναι η πλειοψηφία, οι άτεκνοι άνδρες με μεταπτυχιακή εκπαίδευση, τι θα απογίνουν όταν μεγαλώσουν; Θα κάνουν παιδιά; Θα βρουν δουλειά; Θα "αφομοιωθούν"; Θα τα κοιτούν όλα αυτά σαν "παιδική ασθένεια" νεανικού επαναστατισμού; Θα είναι περισσότερο θυμωμένοι από ό,τι τώρα; Θα αλλάξουν κάποτε κάτι στον κόσμο γύρω τους; Και αυτοί/αυτές που δεν διαβάζουν ή διαβάζουν λιγότερο; Φοβούνται; Αδιαφορούν; Νιώθουν αποκλεισμένοι/ες από ένα λόγο που διεκδικεί οικουμενικότητα; Αισθάνονται ότι όλο αυτό που εγώ λέω γράψιμο είναι άσκοπο; Ναρκισιστικό; Υποκριτικό; Αδιέξοδο; 

Σκέφτομαι ότι αν τα γνώριζα όλα αυτά, δεν θα υπήρχε κανένας λόγος να αρχίσω ή να συνεχίσω να γράφω. Υπ' αυτή την έννοια, η ακριβής γνώση του αναγνώστη σου είναι σαν την ακριβή γνώση της ημερομηνίας και του τρόπου θανάτου σου: κάτι ταυτόχρονα αδύνατο, παράδοξα απογοητευτικό ως προοπτική (για κάποιο λόγο ο καθένας απογοητεύεται στην ιδέα όχι απλώς ότι θα πεθάνει, αλλά ότι θα πεθάνει όπως εκατομμύρια άλλοι) και τρομακτικό· κάτι που θεωρείς ότι θα ήθελες να γνωρίζεις αλλά που ταυτόχρονα δεν ξέρεις πώς να διαχειριστείς.

Ο αναγνώστης μου είναι ο θάνατός μου: το σημείο όπου διαλύομαι σαν το αμάξωμα που προσκρούει σε τοίχο, αυτός που με εγκλωβίζει στο να είμαι μόνο γλώσσα, αυτός που με κοιτάζει σιωπηλά καθώς αραδιάζω, πανικόβλητα, όλα μου τα χαρτιά στο τραπέζι, ξέροντας εκ των προτέρων πως δεν υπάρχει τρόπος να νικήσω.




Thursday, May 6, 2010

134. Γυναικολογικά

Τι είναι αυτό που έρχεται, που πιέζει όλο και περισσότερο για να βγει από το σκοτάδι της μήτρας; Φρέσκια, αθώα ζωή; Μια φρικτή τερατογέννεση; Ένα βρέφος πρόωρα νεκρό; Κάθε γέννα πονάει, αλλά αυτό δεν εξασφαλίζει κάτι για τη φύση αυτού που γεννιέται.

133. Κέλυφος

Η ελληνική κοινωνία που υπάρχει είναι ένα κέλυφος υπό το οποίο ασφυκτιά η ελληνική κοινωνία που έρχεται. Για την δεύτερη, δεν υπάρχει τρόπος να αναπτυχθεί παρά θρυμματίζοντας το άκαμπτο κέλυφος της πρώτης. Και σε αρκετές περιπτώσεις, αυτός που θρυμματίζει και αυτός που θρυμματίζεται είναι εμπειρικά ο ίδιος άνθρωπος.


132. Επιμελητής κειμένου

Το εξεγερμένο πλήθος είναι ένας επιμελητής κειμένου. Βρίσκει το κείμενο --την πόλη, την κοινωνία, την οικονομία, τους νόμους-- έτοιμο, γραμμένο από κάποιον άλλο. Και ο μόνος τρόπος που έχει για να παρέμβει σ' αυτό είναι να σβήσει φράσεις, να απαλείψει εδάφια, να μουντζουρώσει τη σελίδα, να θέσει ερωτήματα για όσα το κείμενο δεν απαντά.

Μπορεί ο επιμελητής να γράψει δικό του κείμενο και να πάψει να αναλώνεται στην προσπάθεια να διορθώσει αυτά που ό,τι και να γίνει, θα διατηρήσουν σημαντικό κομμάτι από το αρχικό τους στίγμα; Αυτή είναι μια πραγματικά σπάνια στιγμή στην πολιτική. 

Sunday, May 2, 2010

131. Εφιάλτες

Μέρα με τη μέρα κι ένας. Και ο καθένας πιο εκθρασυμένος από τον προηγούμενο. Στριμώχνονται ποιος θα πρωτοπροσφέρει υπηρεσίες, ποιος θα πρωτοπουλήσει αυτό που δεν κατέκτησε ποτέ, αυτό για το οποίο πλήρωσαν άλλοι. Καταγράφω τα ονόματα, τις ημερομηνίες, τα κείμενα δημόσια. Και ας είναι βαρετός ο συρφετός από τσιράκια, δεν είναι στόχος να διασκεδάζουμε κανέναν. Στόχος είναι να μείνουν τα κείμενα. Χωρίς σχόλια. Να τα βλέπει ο κόσμος συγκεντρωμένα, να τα συγκρίνει, να παρατηρεί την αλληλουχία τους, τις συγγένειές τους, την φρασεολογία τους. Να αναλογίζεται τι σημαίνει ότι ξέρει ήδη κάποιους --καλά παιδιά!-- που λένε ακριβώς τα ίδια. Θέλω να μην ξεχαστούν αυτά τα λόγια, αυτά τα ονόματα. Γιατί κάποτε θα κάνουν πως δεν θυμούνται, κάποτε θα ξαναντυθούν τον λευκό μανδύα της δημοκρατίας, κάποτε θα ξαναγράφουνε για υψιπετή και φιλελεύθερα ιδανικά και θα χαίρεται ο κόσμος την αβροφροσύνη της πένας τους. Και τότε πρέπει να υπάρχει μαρτυρία, τότε κάποιος πρέπει να μπορεί να διηγηθεί την ιστορία που ξεχάστηκε. Αυτή τη φορά είναι η δική μου βάρδια.

130. Εξυπνάδα και βλακεία

Η νεοελληνική γλώσσα έχει περιβάλλει την "εξυπνάδα" με ένα βαθμό δίκαιης καχυποψίας, συνδέοντάς την λέξη με μια σειρά από αρνητικές συνδηλώσεις, από τις οποίες προφυλάσσει ταυτόχρονα τις λιγότερο "μοντέρνες" λέξεις "ευστροφία", "ευφυϊα" ή "διάνοια".

Έτσι, "εξυπνάδα" και "έξυπνος" είναι λέξεις που συχνά κουβαλούν ήδη επάνω τους ακυρωτικά εισαγωγικά για να δηλώσουν:
α) την πρακτική περιφρόνηση προς τα δικαιώματα των άλλων (π.χ "είδες ο 'έξυπνος' πώς προσπέρασε την θέση του στη γραμμή;")
β) την φραστική περιφρόνηση της ευφυϊας των άλλων (π.χ "δεν μπορείς να απαντήσεις λογικά και το ρίχνεις στις εξυπνάδες τώρα";)

Και στις δύο περιπτώσεις η λέξη καταγράφει (και καταγγέλει) μια συγκεκριμένη διασύνδεση μεταξύ της τεχνικής ευστροφίας και της κυριαρχικής προδιάθεσης, της έλλειψης σεβασμού στην ισότητα όλων με όλους. Ο "έξυπνος" είναι αυτός ο οποίος αδυνατεί να κατανοήσει ότι οι  άνθρωποι γύρω του είναι εξίσου εύστροφοι με τον ίδιο. Είναι αυτός ο οποίος θεωρεί ότι η εξυπνάδα είναι συνώνυμη με την επικύρωση της ανωτερότητάς του από τους άλλους. Με άλλα λόγια, είναι ο πραγματικός βλαξ, εφόσον η βλακεία είναι συνώνυμη με την έλλειψη αυτογνωσίας και την αδυναμία αντίληψης της ανεξάλειπτης ισότητας του ανθρωποφόρου ζώου που είμαστε με όλα τα άλλα ανθρωποφόρα ζώα.

Η πρακτική πολιτική της ισότητας καθυπαγορεύει τον αδήριτο πόλεμο απέναντι στην εξυπνάδα, την εξάλειψη της λογικής του "πνεύματος", που υπήρξε πάντοτε συνώνυμο της αριστοκρατικής υπεροχής και πάντοτε ταυτόσημο με την δυνατότητα του να προξενείς συναισθηματικό άλγος στους άλλους για να επιβεβαιώσεις την δική σου ανωτερότητα. Στον πόλεμο αυτό, είναι ορισμένες φορές ανάγκη να επιστρατεύεται ο σαρκασμός, όπλο που τελειοποίησαν και μας κληροδότησαν οι αρχαίοι πολέμιοι των "έξυπνων", αυτοί που είχαν την πιο ξεκάθαρη συναίσθηση του τι σημαίνει για την σκέψη το να αναγνωρίζεις ότι είσαι ένα ανθρωποφόρο ζώο όπως όλα: οι κυνικοί.

Sunday, April 25, 2010

129. Θρίλερ

Μια ομάδα φίλων δέχτηκε την πρόσκληση ενός κοινού γνωστού να πάει εκδρομή στο εξοχικό του. Μπήκανε όλοι στο μεγάλο του αυτοκίνητο, και μετά από αρκετά χιλιόμετρα, έφτασαν στο εξοχικό που ήταν πολυτελές, αλλά στη μέση της ερημιάς. Ψυχή δεν υπήρχε γύρω. Μετά την πρώτη βραδιά, ο οικοδεσπότης άλλαξε συμπεριφορά. Άρχισε να γίνεται απαιτητικός, τσιγκούνης, αυθαίρετος, καταπιεστικός. Μετά την δεύτερη μέρα, ανακοίνωσε στους φίλους ότι θα έπρεπε να κάνουν διάφορες σκληρές δουλειές στο εξοχικό για να έχουν το δικαίωμα στην τροφή. Και η τροφή ήταν σπαρτιάτικη, τόσο που οι φίλοι ένιωθαν εξαντλημένοι και εξαγριωμένοι με την κατάσταση.

Από νωρίς, είπαν να φύγουν. Όμως αυτοκίνητο δεν είχαν. Μετά, να πάνε με τα πόδια στο κοντινότερο χωριό και να βρουν την άκρη εκεί για το πώς θα επιστρέψουν στα σπίτια τους. Όμως χωριό δεν φαινόταν πουθενά, και τα βράδια ακούγονταν ολόγυρα λύκοι να αλυχτούν. Τέλος, είπαν να επιτεθούν όλοι μαζί στον οικοδεσπότη και είτε να αναλάβουν αυτοί την διαχείριση του σπιτιού είτε να του πάρουν τα κλειδιά του αυτοκινήτου. Όμως αφενός κανείς δεν ήξερε σε ποια κατεύθυνση έπρεπε να οδηγήσει, και αφετέρου κανείς δεν γνώριζε πού να βρει τρόφιμα για να τραφούν εφόσον ξεπάστρεφαν τον οικοδεσπότη που τους προμήθευε. Και έτσι το μόνο που έκαναν, καθώς περνούσαν οι μέρες, ήταν να κατεβάζει ο καθένας στείρες ιδέες που απέρριπταν με σαρκασμό οι υπόλοιποι και να εκνευρίζονται λιγότερο με τον οικοδεσπότη --που, ήταν φανερό, ήταν ένα κάθαρμα, είχε όμως την εξουσία-- και περισσότερο ο ένας με τον άλλο.

Και έτσι συνέχισαν να υποτάσσονται στις όλο και πιο εξευτελιστικές συνθήκες που τους επέβαλλε ο οικοδεσπότης τους. Μόνο που έπαψαν πια να μιλούν μεταξύ τους, λίγο από θυμό, λίγο από ντροπή για την ανημπόρια που βίωναν κάθε φορά, τόσο όλοι μαζί, όσο και ο καθένας ξεχωριστά.

Saturday, April 24, 2010

128. Καστελόριζο=Πολυσημία

Πιθανά βιντεοσημειολογικά υπονοήματα:

A. Φίλοι Ευρωπαίοι τραπεζίτες, φίλοι ΔυΝαΤοί ΔοΝηΤές, λυπηθείτε μας με τα πανωτόκια. Βλέπετε κάτι ξεβαμένα παλιόσπιτα που χω ξωπίσω μου; Φτωχοί άνθρωποι είμαστε στο χώρα μου.
B. The Greece island is very graphic. We many island. Buy you the Greece island, is very cheap. Yes, moustache real.
Γ.  Από δω θα φύγουμε! Από δω θα φύγουμε! (και όχι απ' το Μαξίμου βλάκα Αλαβάνο, έχει αεροδρόμιο το νησί).
Δ. Ήρθα στην άκρη της Ελλάδας για να σας μεταφέρω το υπονοούμενο ότι εγώ, ο Διγενής (μισο-Αμερικάνος, μισο-Βρυξελλιώτης) Ακρίτας, θα πάρω ακραία μέτρα. Εκτός αν έχετε άκρες και τη βγάλετε καθαρή.
Ε. Είμαι τόσο μπροστά που είπα να κάνω διάγγελμα μπροστά απ' την Αθήνα του μέλλοντος. Γιατί έτσι θα ναι το κέντρο της Αθήνας μετά από τα πρώτα 10 χρόνια στο ΔΝΤ.
ΣΤ. Καστελόριζο γιατί ριμάρει με το σπανακόριζο που θα τρώτε κάθε μέρα εφεξής.
Η. Βασικά, δεν υπάρχει καμμιά λογική στην απόφαση να μιλήσω απ' το Καστελόριζο. Αλλά μήπως υπήρχε λογική στην απόφαση να κάνω προεκλογικές υποσχέσεις; Έτσι είμαι εγώ, αυθόρμητος, στην τρέλα πάνω μου ρχονται.

127. "Ρε, ξέρεις ποιος είμαι εγώ, ρε;"

Για να διασκεδάσουν τα ανιαρά τους βράδια μερικές φορές, τα πρόβατα διορίζανε ένα να κάνει το λιοντάρι. Το πρόβατο πήγαινε στο κέντρο του κοπαδιού και άρχιζε να βρυχάται. Στην πραγματικότητα, βέβαια, απλώς βέλαζε όπως όλα τα υπόλοιπα. Κι όμως, τέτοια είναι η δύναμη της αυθυποβολής, που τρόμαζε και το ίδιο με τα βελάσματά του, ενώ τα άλλα το κοιτάζανε με δέος και ζήλεια.

Έτσι διασκέδαζαν τα πρόβατα, μέχρι που ένα βράδι ήρθε ένας λύκος και χωρίς να βρηχυθεί καθόλου τα έφαγε ένα-ένα.

Friday, April 16, 2010

126. Έδαφος

Το έδαφος στο οποίο πατάμε αυτή τη στιγμή δεν έχει πυκνότητα. Τα πόδια βυθίζονται μέσα του με ευκολία. Οι λέξεις έχουν γίνει επισφαλείς. Κανείς δεν πιστεύει κανέναν. Θα ήταν μεγάλος πειρασμός να προβλέψει ότι αυτή είναι μια εποχή για σωτήρες και μεσσίες, ανάλογη με αυτή του τέλους της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, αλλά αυτό δεν είναι καθόλου βέβαιο. Η καχυποψία έχει διαβρώσει τα πάντα και η διάθεση για καταστροφή απλώνεται παντού, ακόμα και απέναντι στον εαυτό μας. Ο χρόνος αιωρείται ανάμεσα στην προσμονή της αφάνισης και το συναίσθημα μιας εξαθλιωμένης ασφάλειας, την μισοαπελπισμένη, μισοελπιδοφόρα προσδοκία ότι τίποτε δεν πρόκειται να συμβεί, ότι όσο άσχημα και αν γίνουν τα πράγματα, θα εξακολουθούμε να περιμένουμε χωρίς να πιστεύουμε ότι περιμένουμε τίποτα.

Νιώθω το βάρος της απελπισίας των άλλων, τη βουβαμάρα τους, την επιθυμία τους να κουλουριαστούν γύρω απ' το κενό που τους απέμεινε. Νιώθω τη δύναμη της αδράνειάς τους, σαν το νερό που παρεμποδίζει τις κινήσεις σου, σαν την αόρατη δύναμη που επιβραδύνει τις κινήσεις στα όνειρα. Αλλά ακούω ταυτόχρονα, μέσα στον υπνωτικό βόμβο αυτής της αδράνειας, σαν κύμα που σκάει κάπου μακριά μέσα στη νύχτα, την μεγάλη οργή. Δεν με παρηγορεί η σκέψη. Υπάρχει μια νύχτα που διαρκεί πολύ, τόσο που δεν προλαβαίνεις να ξυπνήσεις.

Thursday, April 15, 2010

125. Ελλάς-Γερμανία: Σημειώσατε 2 με όβερ

Δεν μας έφτανε η αχώνευτη η Μέρκελ. Ούτε το εξώφυλλο του Focus. Ούτε τα μύρια όσα δεινά μας προκαλούν οι Γερμανοί τον τελευταίο καιρό. Πρέπει να μας στείλουν και τους Scorpions για την αποχαιρετιστήρια τους, λέει, συναυλία. Γιατί στην Ελλάδα γουστάρουμε Scorpions. Και πώς να μην τους γουστάρουμε δηλαδή; Ποιο άλλο ροκ συγκρότημα μπορεί να ισχυριστεί ότι:

1. Εφήυρε το γερμανικό χέβι μέταλ; Μιλάμε για ανακάλυψη εφάμιλλη με αυτή του γιο-γιο ή του χούλα χουπ. Και βάλε.

2. Κατόρθωσε να κυκλοφορήσει εξώφυλλα δίσκων που να είναι ταυτόχρονα παιδεραστικά, σεξιστικά, εξυμνωτικά του βιασμού και απύθμενα ηλίθια;

3. Συνδύασε τα παραπάνω με έναν ύμνο στην πτώση του τείχους του Βερολίνου που έχει καταστεί συνώνυμο με το ξόδεμα περισσότερου αερίου αναπτήρα από όσο αδειάζουν 300.000 αρειμανείως καπνίζοντες 'Ελληνες σε διάστημα 20 ετών;

4. Συνέβαλλε τόσο αποφασιστικά στον συνδυασμό σπάντεξ, συγχρονισμένου χεντμπάνγκινγκ υπερήλικων κιθαρωδών, και εύγλωττων αποδείξεων για τις επιπτώσεις της ακατάσχετης νεανικής τριχοφυϊας στην ώριμη, α λα Μπόζο καράφλα;

5. Έχει έναν τραγουδιστή με όνομα που προεικόνισε την πολυαγαπημένη, ψευδογερμανική, στρατιωτικο-κεντρική φράση "Κλάιν Μάιν" 30 χρόνια πριν αυτή εμφανιστεί;

6. Έχει πάρει τόσα ληγμένα ναρκωτικά που θεωρεί εαυτόν εμπνευσμένο από τους Μπιτλς και τους Στόουνς;

7. Έχει γράψει στίχους όπου συνδυάζονται τόσο άψογα η τευτονική ακαμψία, η γλυκερότητα σοφτ πορνό της δεκαετίας του 70, τα αγγλικά πολύ ευσύνοπτου γλωσσικού οδηγού για τουρίστες, και η αποχαύνωση Γερμανού με χαίτη-λασπωτήρα μετά την 28η μπύρα σε biergarten βαυαρικού προαστίου;

8. Έχει την απαιτούμενη αίσθηση ανακλαστικής ειρωνείας για να προμοτάρει την συναυλία του με την γλυκιά υπόσχεση ότι θα είναι η τελευταία;

9. Εμφανίζεται τόσο συστηματικά στα τσαρτ των Φιλιππίνων, της Μυανμάρ, της Ελλάδος, της Ανδόρρας και της Ταϊβάν;

10. Κατάφερε να είναι τόσο διακριτικό ως μουσική παρουσία ώστε να πουλήσει εκατομμύρια δίσκους χωρίς να επηρεάσει κανένα απολύτως σημαντικό μουσικό καλλιτέχνη σε καμμία χώρα του κόσμου;

Wednesday, April 14, 2010

124. Τι είναι η παρτίδα μας; (the updated version)

(για τη Rodia, που το θυμήθηκε)

Τι είναι η παρτίδα μας;
Τι είναι η παρτίδα μας; Μην είν’ η Marylebone;
Μην είναι το Mayfair, το Regent's Park;
Μην είν' πορτφόλιο επενδυτικά;
Μην είναι οι φόροι εις την καμπούρα σας
που μας ζεσταίνουνε την καρδιά;
Μην είν' η Γουολ Στριτ, μην ειν' το Τόκυο,
Μην είναι της Ζυρίχης τα σοκάκια
και της Λουκέρνης τα καθάρια τα νερά;

Όλα παρτίδα μας! Κι αυτά κι εκείνα,
και κάτι που ‘χουμε μες την καρδιά
και λάμπει αθώρητο, χρυσού πατίνα
και κράζει μέσα μας: φτωχομπινέδες, έχετε γεια!

Tuesday, April 13, 2010

123. Διανοούμενοι τρομοκράτες

Αν ζούσε ακόμα ο Ρολάν Μπαρτ, θα έπρεπε να το εντάξει στις Μυθολογίες του. Ο Έκο ίσως το έχει ήδη κάνει σε κάποιο από τα πολλά γραπτά του, δεν γνωρίζω: τα ΜΜΕ λατρεύουν την ιδέα του τρομοκρατικού "σατανικού εγκεφάλου" που έχει διαβάσει τόση πολιτική θεωρία που έχει μετατραπεί σε αιμοσταγή δολοφόνο --δηλαδή την ιδέα του ανυπέρβλητου ρομάντζου μεταξύ της ακατάληπτης αφαίρεσης και της ωμής βίας. 

Η ιδέα έχει μακρά ιστορία, και χρονολογείται από την όχι τυχαία επονομαζόμενη εποχή του Επαναστατικού Τρόμου, δηλαδή την περίοδο 1793-94. Πρώτοι ένοχοι οι Γάλλοι Ιακωβίνοι, και πρώτος εφευρέτης της φαντασίωσης ο ευφυέστατος Edmund Burke. Στο Στοχασμοί πάνω στη Γαλλική Επανάσταση, το μάθημα είναι απλό: όποιος θυσιάζει την μετριοπάθεια που καθυπαγορεύει ο αγγλοκεντρικός εμπειρισμός, όποιος αρνείται να συμβιβαστεί με την υγιή χλιαρότητα που χρειάζονται οι πεποιθήσεις για να είναι κοινωνικά χρήσιμες, καταλήγει στον άκαμπτο δογματισμό, και από εκεί στην ανθρωποκτονική ψύχωση. 

Σύγχρονες βερσιόν: Δεν είδατε τι έπαθε ο Αλτουσέρ απ' την πολύ θεωρία; Την στραγγάλισε τη δόλια την κυρία Αλτουσέρ. Αμ ο Νέγκρι; Κεντρικός εγκέφαλος των Ερυθρών Ταξιαρχιών, αυτός έφαγε τον Άλντο Μόρο. Και τώρα ο Μπαντιού, ο ξεμωραμένος παλιόγερος; Κοιμάται και ονειρεύεται ομαδικές σφαγές α λα Πολ Ποτ. 

Η μικροαστική θεωρητικοφοβία αναζητά διαρκώς την ικανοποίηση της πεποίθησής της ότι πίσω από την τρομοκρατία κρύβονται σατανικές διάνοιες που θυμίζουν κακούς σε σήκουελ ταινιών με τον Τζέιμς Μποντ. Εν μέρει γιατί, ντρεπόμενη για την βλακεία που γνωρίζει ότι την χαρακτηρίζει, ψάχνει τρόπους για να φέρει την ευστροφία στα δικά της ξινισμένα απ' την μνησικακία μέτρα. Αλλά δεν είναι μόνο αυτό: ο διανοούμενος τρομοκράτης είναι κάτι σαν μικροαστική ιδεολογική ονείρωξη, η τέλεια σύμπτυξη φαλλισμού και εγκεφαλισμού, αυτό δηλαδή που κάθε ευυπόληπτος μικροαστός θα ήθελε την πολυτέλεια να δοκιμάσει για λίγο. Γιατί στο κάτω-κάτω, κάθε σατανικός διανοούμενος τρομοκράτης που σέβεται τον εαυτό του θα πρέπει να ασκεί ατελείωτη σαγήνη σε ορδές από κρυφά νυμφομανείς ακροαριστερές σε χανγκόβερ διαρκείας από το 1966-67. Ναι, το πρωί γράφει δοκίμια για τον Χέγκελ και το μεσημέρι σχεδιάζει εκατόμβες νεκρών, αλλά το βράδι το κρεβάτι του δίχως αμφιβολία σείεται από λάγνες υπάρξεις που ερεθίζονται από το ακατανίκητα ερεθιστικό μιξ ακροαριστερού ιδεαλισμού και ωμού ματσίσμο. Άσε τη βαθιά ουλή στο πρόσωπο, τους γκρίζους κροτάφους και την γαργαλιστική ξενική προφορά που αποκτά κανείς με την κάρτα μέλους στο κλαμπ των εκλεκτών που έχουν διαβάσει τα άπαντα του Μάο, του Λένιν ή του Κροπότκιν.

Όπως και να χει, καλού-κακού, μη διαβάζετε και πολλά βιβλία. Στη χειρότερη, ανοίξτε τίποτε με τίτλο του στυλ "Οι λουκουμάδες θα αργήσουν να βγουν" ή και "Ο Παύλος σφύριζε θεσπέσια" και περιεχόμενο κάτι σε new age, feng shui, σεξουαλικές αγωνίες, νυμφομανείς νοικοκυρές, Σμύρνη, Πόλη και γενικώς χαμένες πατρίδες, μπαχαρικά, μάγισσες, χαρτορίχτρες, και χρυσοχέρες γιαγιάδες με αξεπέραστα ντολμαδάκια. Και μετά νάνι. Just to stay on the safe side που λέμε και στο χωριό μου.

122. Σύντομη εποπτεία της ιστορίας της αισθητικής

Ο μεταμοντερνισμός ήταν ο χορός των μεθυσμένων που αρνούνται να φύγουν απ' το πάρτι μετά το τέλος του.

Σήμερα, που οι μεθυσμένοι πετάχτηκαν άγαρμπα απ' την πόρτα μέσα στις λάσπες του δρόμου, τι άλλο απομένει από έναν νέο ρεαλισμό;

Υπάρχει ύλη. Υπάρχει φθορά. Υπάρχουν συνέπειες.

Αυτές είναι οι τρεις αρχές της αισθητικής για την εποχή που διανύουμε.

Και άλλη μία.

Υπάρχουν ιδέες. Χωρίς αυτές, ο ρεαλισμός μας δεν θα ναι παρά ένας πρόωρα ρυτιδωμένος νατουραλισμός.

121. Παραβιάσεις ανοιχτής θύρας

Η αριστερά είναι ένας διαρρήκτης που γνωρίζει μόνο πως να παραβιάζει τις πόρτες που επιτήδειοι ιδιοκτήτες έχουν αφήσει ήδη ανοιχτές γιατί δεν κρύβουν τίποτε από πίσω.

120. Τυφλοπόντικες

Ούτε που θέλουμε να μας βλέπουμε. Και ευτυχώς για μας, δεν μας βλέπουμε, γιατί έχουν και τα δικά μας στομάχια τις αντοχές τους. Βλέπουμε με τα νύχια και τα δόντια μας, με τη μουσούδα μας, με το ορθό, σκληρό μας τρίχωμα.

"Ποιος παίζει το πιο καλό βιολί, ποιος φυσάει πιο σαγηνευτικά τον αυλό; Ποιος θα μαζέψει μια μέρα εμάς τους τυφλοπόντικες ξωπίσω του, στο κατώφλι του;" είπε ένας από μας.

"Μην μπερδεύεσαι με ανθρώπινα παραμύθια", είπε ένας άλλος. "Για τους τυφλοπόντικες υπάρχει μόνο μία μουσική. Ο θόρυβος που κάνουν τα σκουπίδια όταν τα αραδιάζουν στον κάδο."

Monday, April 12, 2010

119. Στιγμιότυπα

Δεν βλέπεις πλέον πολλά χαμόγελα στο δρόμο. Πολλοί αξύριστοι, πολλοί σκυθρωποί. Κάποιος είχε σταματήσει στη μέση του δρόμου και τα ξυνε. Το ρολόϊ περίπου εικοσιπέντε, εικοσιέξι χρόνια πίσω. Στο τσαγκάρικο πλήρωσα τριάντα σεντ. Το πρόσωπο της τσαγκάρισας καθώς έκανε τη δουλειά της, βουβό, αναιμικό. Ασθενική τρυφερότητα πίσω από ένα ταμείο στη θέα ηλικιωμένου. Συμπυκνωμένη σκληρότητα στο σταθμό του τραίνου. Φθίνουσες υπολήψεις παντού. Κάποιος ζητιάνευε αποδείξεις στο καφέ. Σε αόρατα διαμερίσματα, με θέα στα σκουπίδια του ακάλυπτου, μια κρυφή κλεψύδρα αδειάζει από άμμο. Οι πατεράδες με τις πυτζάμες τους βουβοί. Οι εφημερίδες γεμάτες τρύπια λόγια. Τα αυτιά συνάμα ερμητικά κλειστά και τεντωμένα σαν αντένες. 

Τι περιμένουν όλοι;

Sunday, March 28, 2010

118. Δυστοπία

Και αν αυτή τη στιγμή η μη δράση, η μη δραστική ανταπόκριση στον διαφαινόμενο από όλες τις ενδείξεις όλεθρο, το να κάνεις υπομονή, το να μην κάνεις τίποτε, το να περιμένεις το θαύμα, το να λες "έχει ο Θεός", και αν αυτό είναι η δική σου υπογραφή στη δική σου θανατική καταδίκη; Και αν η εξειρήνευσή σου σήμερα είναι εγγύηση της υποχρεωτικής σου εισόδου σε εμπόλεμη κατάσταση με τον καθένα που θα βαφτίζεται εχθρός αύριο; Και αν η συναινετικότητά σου με τον "ορθολογιστικό" και "ώριμο" χειρισμό της κρίσης από τους κρατούντες είναι  εκ των προτέρων νομιμοποίηση του μίσους και της καχυποψίας που ήδη βράζουν παντού --ενάντια στους μετανάστες, στους ξένους, σε αυτή ή την άλλη τάξη μισθωτών, ανάμεσα σε ιδιωτικό και δημόσιο τομέα, μέσα στα γραφεία, τα σχολεία, τις αστικές συνοικίες, την επαρχία;  Αν το ότι τα πράγματα αποδείχθηκαν πολύ χειρότερα από ό,τι σου έλεγαν σημαίνει απλώς ότι θα συνεχίσουν να αποδεικνύονται χειρότερα από ό,τι σου λένε; Και αν η δυστοπία είναι ήδη εδώ, και συνίσταται κυρίως στο γεγονός πως νιώθεις ότι είναι αδύνατο να αντιδράσεις, πως νιώθεις σαν να βλέπεις την μοιραία στιγμή να έρχεται ανήμπορος, σαν σε αργή κίνηση, σαν σε εφιάλτη; 

Saturday, March 27, 2010

117. Αντί-...

Κάποιος πρέπει να γράψει την ιστορία του "αντί-" ως τρόπου αυτο-ταυτοποίησης. Από πότε και υπό ποιες ιστορικές συνθήκες επικράτησε η τάση να αυτο-ταυτοποιείται ένα άτομο ή μια ιδεολογική ομάδα αρνητικά, όχι ως υποστηρικτής/τρια μιας θέσης ή αντίληψης αλλά ως πολέμιος/α μιας άλλης; Η δική μου, εντελώς διαισθητική, πρώτη προσέγγιση θα ήταν να εστιάσω στην εποχή του Β' ΠΠ και στην αποτελεσματικότητα του "αντιφασιστικού μετώπου" καθώς και σε αυτή του ψυχρού πολέμου και ιδιαίτερα στη δεκαετία του 50, όταν ο "αντικομμουνισμός" απετέλεσε μια ιδιαίτερα αποτελεσματική βάση διεθνούς συνασπισμού, αντλώντας ιδεολογική νομιμοποίηση (η ειρωνεία της ιστορίας!) από τον στρατιωτικό και ηθικό θρίαμβο του αντιφασιστικού συνασπισμού στον οποίο ο κομμουνισμός έπαιξε βασικό και θεμελιώδη ρόλο (μεταπολεμικά κινητοποιημένος κώδικας σύμπτυξης φασισμού και κομμουνισμού υπό τον αστερισμό του "αντί-": "αντιολοκληρωτισμός").

Είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον από αυτή τη σκοπιά ότι οι αρνητικές μορφές αυτο-ταυτοποίησης έγιναν, μετά το 60, κυρίως εργαλεία του "αριστερού" και όχι του δεξιού ταυτοτισμού: ο δεξιός είναι αυτός που δηλώνει την ταυτότητά του καταφατικά --ως "πατριώτης", "εθνικόφρων", "φιλελεύθερος", κλπ-- τη στιγμή που η αριστερά, μετά από την εθελούσιά της παράδοση στις πιο άκριτες κοινοτοπίες του "αντιολοκληρωτισμού" αρκείται στο να δηλώνει "αντισυστημική", "αντιεξουσιαστική", "αντιρατσιστική", "αντιφασιστική", "αντικαπιταλιστική" κλπ. 

Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η συστηματική προσφυγή στην αρνητική αυτο-ταυτοποίηση δημιουργεί μεν τις προϋποθέσεις ευρέων συνασπισμών, το κάνει όμως σε μια βάση τόσο ισχνή ώστε αυτοί οι συνασπισμοί να αδυνατούν πλήρως να φτάσουν σε ένα καταφατικό και κοινό όραμα. Τη στιγμή που τίθεται επί τάπητος το ζήτημα "τι θέλουμε;" ή "τι πιστεύουμε;", κάνουν την εμφάνισή τους κάθε είδους αγεφύρωτα χάσματα, τα οποία κρατά μεν προσωρινά αόρατα η φαινομενική ενότητα υπό την αιγίδα της από κοινού άρνησης, χωρίς όμως ποτέ να τα υποβάλλει σε διαδικασίες ζύμωσης, διαπραγμάτευσης, και υπέρβασης. Για αυτό και όποτε η σημερινή "αριστερά" καλείται να πάρει καταφατική θέση για κάτι, να μιλήσει στο όνομα θετικών αξιών, τρέπεται ατάκτως σε φυγή, περιμένοντας την εμφάνιση του επόμενου μπαμπούλα δεξιάς ακρότητας για να μπορέσει να επιδείξει μια δύναμη που όλοι οι αντίπαλοί της γνωρίζουν καλά ότι είναι εφήμερη και πλασματική--και που θα συνεχίσει να είναι τέτοια για όσο καιρό αντλείται αποκλειστικά από την άρνηση, δηλαδή την προθυμία να αφήσει στον αντίπαλο την αποκλειστική νομή της θέσης αυτού που μπορεί να λέει "ναι", του νιτσεϊκού κυρίαρχου.


Friday, March 26, 2010

116. Οι άεργοι συκοφάντες

Από την εκκλησία, απ' τους ναούς, από την αγορά, είχαν όλοι εξαφανιστεί. Πίσω από κάθε σφαλιστή πόρτα υφαίνονταν μια διαφορετική συνομωσία. Έξω στο δρόμο, μόνο τζιτζίκια, αδέσποτα σκυλιά, και λίγοι συκοφάντες, που 'χανε μείνει μόνοι, δίχως κατηγορούμενους να ρουφιανέψουν, δίχως κατήγορους να τους πληρώσουν. Οι άεργοι συκοφάντες έπαιζαν μια τον αφέντη και μια τον δούλο. Πώς να περάσει αλλιώς η ώρα; Μια κάνανε τεμενάδες στο πουθενά, στον άδειο αέρα, μια κραδαίνανε μαστίγια και χτυπούσανε με οργή τις πέτρες, που 'χανε χορταριάσει. Ήτανε κωμικό το θέαμα, ήτανε θλιβερό; Ποιος να γνωρίζει; Οι δρόμοι έμεναν άδειοι, θεατές πουθενά. 

Thursday, March 25, 2010

115. Ποδοσφαιρική αλληγορία

Αν ο Λένιν έπαιζε ποδόσφαιρο, θα ήταν ο Ζινεντίν Ζιντάν: οργανωτής, εγκέφαλος του παιχνιδιού, ηγέτης, εκτελεστής. Κανείς δεν έφτασε τόσο κοντά στην απόλυτη σύζευξη θεωρίας, στρατηγικής και πρακτικής.  

Αλλά άλλο ο Ζιντάν και άλλο ο Σι Ζητάν που λέμε. Το θέμα είναι ότι το να περιορίζεσαι στο να φοράς τη φανέλα με τη στάμπα από πίσω που αγόρασες για 79.90 και να μιμείσαι τους πανηγυρισμούς και τους μανιερισμούς αυτών που γνωρίζεις μόνο απ' την τηλεόραση δεν σου επιτρέπει καν να συμφιλιωθείς με τον λιγότερο ποδοσφαιρικά προικισμένο εαυτό σου.

Saturday, March 13, 2010

114. Ορισμοί

Αναχρονισμός: Η συζήτηση περί των "εθνικών χαρακτήρων" των Ευρωπαίων εν έτει 2010.

Από άλλο πλανήτη: Το να θεωρείς ότι πρέπει να κάνεις ρεπορτάζ για το τραγούδι που θα στείλει η Ελλάδα στη Eurovision.

Γενική Απεργία: Η μόνιμη απροθυμία του παγκόσμιου πλούτου να εργαστεί για τον άνθρωπο.

Γερμανία: Ένα από τα ονόματα του υπερεγώ που κατατρέχει τους Έλληνες. Στην αρχαιότητα, λεγόταν Ερινύες.

Διεθνής Κοινότητα: Μια σύναξη της οποίας το πραγματικό νόημα καταλαβαίνεις μόνο όταν τύχει να την βρεις απέναντί σου.

Εκλογές: Η διαδικασία μέσω της οποίας επιλέγεις τον οδηγό του λεωφορείου της γραμμής.

Εργασία:  Αυτό το οποίο όλοι λένε ότι πρέπει να κάνεις περισσότερο αλλά που δεν μπορείς να βρεις.

Ευρώπη: Μια γηραιά κυρία που έπεσε θύμα όψιμου ναρκισισμού.

Ηνωμένα Έθνη: Μια πολύ έξυπνη καμπάνια της Benetton.

Η.Π.Α: Ένας τυφλωμένος από τα πολλά στεροειδή body-builder σε φάση κατατονίας.

Κίνα: Η ζωντανή απόδειξη του αξιώματος "ο γραφειοκρατικός κομμουνισμός είναι το τελευταίο δεκανίκι του καπιταλισμού".

Πολιτική υπευθυνότητα: Η μέριμνα των υπηρετών του Κεφαλαίου για τη διάσωση του αφεντικού τους.

Σοσιαλιστικό κόμμα: Το κόμμα στο οποίο μπορείς να βασιστείς σε ένα ιδεολογικό σύμπαν όπου κυριαρχεί η σύγχυση. Είναι πάντα με το διεθνές Κεφάλαιο με τον ορθολογικότερο δυνατό τρόπο.

Τοκογλυφία: Ένα πολύ άσχημο όνομα για τα διεθνή αναπτυξιακά πακέτα που προσφέρονται σε αναπτυσσόμενες χώρες.

113. Πωλούνται προσωπικότητες

Τώρα που το λεγόμενο image market ξεφούσκωσε εν τω μέσω γενικευμένων φόβων ανεργίας, φτώχειας και επισφάλειας, τώρα που ξαναέγινε ζήτημα η βασική επιβίωση, τι θα γίνει με όλες αυτές τις ορθοψυχικές πανοπλίες --"προσωπικότητες"-- που καλλιεργήσαμε; Τόσα lifestyle περιοδικά, διαφημίσεις, εκπομπές, τόσες φοβίες και ανασφάλειες για το σώμα μας, για το ύψος μας, για την τριχοφυϊα μας, για το ρολόϊ που φοράμε, το αυτοκίνητο που οδηγούμε, για το τι λένε τα έπιπλά μας για μας, για τα 100 πράγματα που πρέπει να έχουμε κάνει ως τα τριάντα μας αν θέλουμε να λεγόμαστε "πραγματικοί" άνδρες ή γυναίκες --τι να τα κάνουμε πλέον όλα αυτά; Και το κυριότερο, υπάρχει πουθενά κανείς που να ενδιαφέρεται να αγοράσει το προϊόν που προέκυψε, όσο ακόμα είναι καιρός; Γιατί ανεξάρτητα από το αν η επερχόμενη κοινωνία είναι αυταρχικά καπιταλιστική ή επαναστατικά αντικαπιταλιστική, ένα είναι σίγουρο: δεν θα χει πλέον κανένα ενδιαφέρον για τέτοιου είδους "προσωπικότητες".

112. Σλόγκαν της ημέρας

Ο καπιταλισμός μπορεί να ζήσει και χωρίς εσένα. Εσύ μπορείς να ζήσεις χωρίς τον καπιταλισμό;

Tuesday, March 9, 2010

111. Λύσεις και προοπτικές

Υπάρχουν δύο τρόποι για να λύσεις ένα πρόβλημα:

1. Ο επιστημονικός. Αναλύεις το πρόβλημα στις συνιστώσες του και το επιλύεις στηριζόμενος σε κάποια αξιώματα και κάποιες μεθοδολογικές αρχές.
2. Ο πολιτικός. Δημιουργείς ένα αντι-πρόβλημα. 

Πολιτική επίλυση μιας οικονομικής κρίσης σημαίνει: Δημιουργία ενός πολιτικού προβλήματος. Είναι μια ριψοκίνδυνη λύση: Η διεθνής οικονομική τάξη προβλέπει πολλές και δυσβάσταχτες οικονομικές κυρώσεις για χώρες ή κοινωνίες που δεν συνεργάζονται πολιτικά. Ουσιαστικά, η μόνη σου ελπίδα από την στιγμή που κινείσαι στην κατεύθυνση του να είσαι το πρόβλημα είναι το πρόβλημα να αναπαραχθεί εκτός των συνόρων του κράτους σου και έτσι να μπλοκαριστούν εκ των ένδον οι κατασταλτικοί μηχανισμοί "λύσης" που προβλέπονται για την περίπτωσή σου.

Από την άλλη πλευρά, μπορείς να περιμένεις την επιστημονική λύση στο πρόβλημα της οικονομικής κρίσης. Θα περιμένεις πάρα πολύ, γιατί δεν υπάρχει. Το πρόβλημα της οικονομικής κρίσης είναι ότι δεν έχει οικονομική λύση. Καμμία σοβαρή οικονομική κρίση δεν ξεπεράστηκε με οικονομικά μέτρα. Το μεγάλο ταμπού στην υπόθεση είναι αυτό: ότι η μόνη ρεαλιστική εναλλακτική στην εξέγερση των μαζών σε ένα κράτος που υποφέρει από τις συνέπειες της κατάρρευσης της αγοράς είναι η ιμπεριαλιστική λαφυραγώγηση ενός άλλου κράτους (ή άλλων κρατών). Το ρολόι ήδη μετράει τον χρόνο ανάποδα, και τα πράγματα αρχίζουν να οδηγούνται σε αγώνα δρόμου μεταξύ δύο προπτικών. Μαζική εξέγερση τόσο απέναντι στο κράτος όσο και απέναντι στην διεθνή τάξη την οποία υπηρετεί; Ή έκθεση στις όλο και πιο ανεξέλεγκτες ορέξεις ενός επιβεβλημένου απ' τα πράγματα ιμπεριαλισμού; To πρόβλημα της περιόδου 1875-1917 δεν έχει ακόμη βρεθεί εκτός ιστορίας. Αυτή η σκέψη τρομάζει. Και τα κράτη και τους λαούς.

Monday, March 8, 2010

110. Τέσσερις εκδοχές ηθικολογίας και μια αντίρρηση

Οι εκδοχές
1. Α, την ξετσίπωτη! (απλή ηθικολογία).
2. Μπορεί να είναι ξετσίπωτη, αλλά εμείς που τη βλέπουμε και μας τρέχουν τα σάλια τι είμαστε; (ηθικολογία στο τετράγωνο).
3. Δεν έχει σημασία αν είναι ξετσίπωτη, σημασία έχει τι συμβολίζει για την κοινωνία μας (ηθικολογία στον κύβο).
4. Είστε όλοι υποκριτές και ανέραστοι, αυτή είναι η μόνη πραγματικά απελευθερωμένη (και εγώ μαζί της, κοιτάξτε πόσο χυδαία γράφω, πόσο απελευθερωμένη είμαι!) (ηθικολογία στην τετάρτη).

Η αντίρρηση
Δεν υπάρχει σεξουαλική απελευθέρωση. Πρόκειται για μια από τις πιο βλακώδεις παρεξηγήσεις από καταβολής ανθρωπότητας. Η σεξουαλικότητα δεν προσφέρει ποτέ απελευθέρωση χωρίς ταυτόχρονα να προσφέρει εγκλεισμό, επικαθορισμό, εμπλοκή στον κόσμο του φαντασιακού και σ' αυτόν της συμβολικής οικονομίας. Το μεγαλύτερο κακό με την σεξουαλική καταπίεση είναι ότι καλλιεργεί τη φενάκη της σεξουαλικής απελευθέρωσης, που φυσικά δεν είναι παρά σεξουαλική καταπίεση σε κατάσταση απάρνησης. 

109. Μανία

Ως πότε θα κρατήσει αυτή η μανία που με κουβαλάει στους ώμους της όταν γράφω; Κάθε φορά που μ' αφήνει αισθάνομαι τόσο εξαντλημένος που αυτό που θα ήθελα περισσότερο στον κόσμο θα ήταν χίλια χρόνια σιωπής. Και μετά επιστρέφει πριν προλάβει καν να καταλαγιάσει και όλα αρχίζουν απ' την αρχή, σαν να μην έχω γράψει ποτέ ούτε λέξη, σαν να μην έχει τίποτε κριθεί, σαν να χρειάζονται όλα να μπουν στην θέση τους ξανά.

Sunday, March 7, 2010

108. Αγνοίας εγκώμιον, η επιστροφή

Ο συντάκτης του παρόντος ιστολογίου όχι μόνο δεν έχει να προσφέρει καμμία αρκούντως αποζημιωτική σε πολιτισμική/πολιτική/ψυχαναλυτική υπεραξία άποψη για το βίντεο της Τζούλιας Αλεξανδράτου, αλλά δηλώνει ότι δεν γνωρίζει καν ποια είναι η Τζούλια Αλεξανδράτου. 

Sunday, February 28, 2010

107. Φύλακος δίλημμα

Είχα πολλές μέρες να κοιμηθώ. Ήμουν ο άγρυπνος φύλακας. Κανείς δεν θα πλησίαζε ατιμώρητος, για αυτό ήμουν βέβαιος. Για να περάσει η ώρα στην ατέλειωτη σκοπιά, σχεδίαζα πάνω σε ένα χαρτί στρατηγήματα και τακτικές επίθεσης. Είχα την απογοητευμένη φιλοδοξία να διοριστώ κάποτε σε μια θέση πιο ένδοξη από αυτή του ταπεινού φύλακα. Κάποτε, μετά πολύ καιρό, με πλησίασε ένας ευγενής --ο πρώτος άνθρωπος που αντίκριζα εδώ και μήνες. "Τι φυλάς;" με ρώτησε. "Τούτο εδώ το προπύργιο" του απάντησα. "Αυτό τάχθηκα να φυλάω." "Μα πίσω σου", αποκρίθηκε, "δεν υπάρχει τίποτε παρά ερείπια." Δίστασα να γυρίσω το κεφάλι. Τόσο καιρό η μέριμνά μου ήταν να κρατώ τα μάτια ανοιχτά για να κοιτώ μπροστά μου. Ήχος από πίσω μου δεν είχε ακουστεί κανείς. Η κούρασή μου ήταν τέτοια που λύγισε την καχυποψία μου. Ο ευγενής είχε δίκαιο. Πίσω μου ήταν μόνο τα ερείπια ενός προμαχώνα, χορτάρια που φύτρωναν ανάμεσα στις σπασμένες πέτρες. "Αδύνατον!" φώναξα. "Δεν είναι μόνο ότι φύλαγα εδώ μπροστά με μάτια ορθάνοιχτα, είναι που ήταν κλειδωμένη η πύλη με κλειδαριά βαριά. Πώς μπήκε μέσα ο εχθρός;" "Εσύ ήσουν το κλειδί, εσύ άνοιξες την πύλη διάπλατα και άφησες να μπουν μέσα άλογα και οπλίτες μαζί" μου αποκρίθηκε με ένα σαρκαστικό χαμόγελο ο ευγενής.

Τώρα στέκομαι και δεν ξέρω αν πρέπει να μείνω εδώ που στέκομαι και να προσποιηθώ πως η θλίψη της ήττας με αποτρέλανε ή να το βάλω στα πόδια και να παραδοθώ στον αντίπαλο. Ούτε παρηγοριά από τα ερείπια μπορώ να αντλήσω ούτε και ξέρω αν τύχω σεβασμού αν τρέξω να παραδοθώ, ανάξιος καθώς αποδείχθηκα δίχως να το γνωρίζω. 

Thursday, February 25, 2010

106. Πίσω στον Σολωμό

Αναρωτιέμαι καμμιά φορά γιατί δεν έχει απαγορευτεί ακόμα η ανάγνωση αυτού του ανθρώπου. Το επίσημο κράτος βαυκαλίζεται ότι τον καταλαβαίνει και τον τιμά. Οι πιο εκλεπτυσμένοι, φαντάζομαι, θωρακίζονται πίσω απ' την ειρωνική αποστασιοποίηση απ' την "ρομαντική αφέλειά" του, την απλότητα της ρίμας του, το αναδρομικό φολκλόρ της γλώσσας του. Ποιος ξέρει. Ίσως η συστηματική παρανάγνωση να είναι η μόνη εφικτή άμυνα απέναντι στην λύσσα του, μια εκλογίκευση της ιερής του τρέλας, μια κάποια προστασία για τις φαρμακερές φτυσιές του στα μούτρα μας.

3
Εκεί μέσα εκατοικούσες
πικραμένη, εντροπαλή,
κι ένα στόμα ακαρτερούσες,
«έλα πάλι», να σου πει.

4
Άργειε νάλθει εκείνη η μέρα,
κι ήταν όλα σιωπηλά,
γιατί τά 'σκιαζε η φοβέρα
και τα πλάκωνε η σκλαβιά.

28
Άλλο εσύ δεν συλλογιέσαι
πάρεξ που θα πρωτοπάς·
δεν μιλείς και δεν κουνιέσαι
στες βρισιές οπού αγρικάς·

29
σαν το βράχο οπού αφήνει
κάθε ακάθαρτο νερό
εις τα πόδια του να χύνει
ευκολόσβηστον αφρό·

30
οπού αφήνει ανεμοζάλη
και χαλάζι και βροχή
να του δέρνουν τη μεγάλη,
την αιώνιαν κορυφή.

32
Το θηρίο π' ανανογιέται
πως του λείπουν τα μικρά,
περιορίζεται, πετιέται,
αίμα ανθρώπινο διψά·

33
τρέχει, τρέχει όλα τα δάση,
τα λαγκάδια, τα βουνά,
κι όπου φθάσει, όπου περάσει,
φρίκη, θάνατος, ερμιά·

34
Ερμιά, θάνατος και φρίκη
όπου επέρασες κι εσύ·
ξίφος έξω από τη θήκη
πλέον ανδρείαν σου προξενεί.

Ύμνος προς την ελευθερία

105. Ατλαντίς

Κι αν οι καταιγίδες, όπως μπορεί να τύχει
σε εξαναγκάσουν να βρεις λιμάνι για καμμιά βδομάδα
σε κάποιο παλιό λιμάνι
της Ιωνίας, τότε μίλα
με τους πνευματώδεις της τους λόγιους, ανθρώπους
που απέδειξαν ότι δεν μπορεί να υπάρχει
σαν την Ατλαντίδα τόπος:
Μάθε τη λογική τους, αλλά πρόσεξε
πώς η λεπτότητά της προδίδει
την τεράστια, ωμή τους θλίψη.
Και έτσι θα σε μάθουν τους τρόπους
να αμφιβάλλεις ότι μπορείς να πιστέψεις.
W. H. Auden, "Atlantis"

104. Δέκα φράσεις του συρμού

1. 49 κατασκευαστές πλυντηρίων συνιστούν: υποτέλεια στον εκδοτικό σου οίκο.
2. Αν δεν παινέψεις τον οίκο σου, θα πέσει να σε πλακώσει.
3. Ποια πολιτική; Η οικο-νομία, ηλίθιε, η οικο-νομία.
4. Άϋλη εργασία: Η εργασία αφού έχουν εξαϋλωθεί οι εργάτες.
5. Νόμος είναι το δίκαιο του εργάτη. Εκτός αν θίγονται καλαίσθητες εκδόσεις.
6. Η πνευματική εργασία δεν είναι μισθωτή εργασία. Ο πνευματικός άνθρωπος είναι αφέντης του εαυτού του. Για αυτό δεν του περισσεύει συμπάθεια για εργάτες.
7. Ο θρίαμβος του πνεύματος δεν έρχεται φτηνά. Απαιτεί συμπόρευση με την καταστολή της ύλης.
8. Πολιτιστική αντεπανάσταση.
9. Επιτέλους! Ήρθε η κρίση και σταμάτησαν οι διανοούμενοι να σκέφτονται μικροαστικά. Τώρα σκέφτονται μεγαλοαστικά.
10. Αλαίν Μπαντιού, Περιστάσεις 5: Άγραν αγοράζουμε.

Wednesday, February 24, 2010

103. Στο μέλλον δεν θα έχουμε λεφτά

Στο μέλλον δεν θα έχουμε λεφτά.
Θα ακούμε καλύτερα τον ηλεκτρισμό
ανάμεσα στα σώματά μας, τον τηλέγραφο των
καρδιών μας· τον καταρράχτη της σκέψης μας
θα αφήνουμε να μας τραντάζει γυμνούς.
Τα μάτια μας θα τα γεμίζουνε τα φύλλα και τα σύννεφα.

Θα εκτινάζεται σαν πίδακας το αίμα της ανοίξεως
από τις φλέβες μας. Το στόμα μας
θα ναι γεμάτο ρίζες. Θα ιχνηλατούμε
ασύμπτωτες γραμμές στις κόλλες. Θα χαρακώνουμε
το μηδέν με μια διαγώνιο. Θα κραυγάζουμε
καθώς φιλιόμαστε. Δεν θα θλιβόμαστε,

μα θα σπαράζουμε στο κλάμμα. Θα είμαστε βίαιοι
και ακριβείς. Των εχθρών μας τα ονόματα θα
τα σβήνουμε με θάλασσα. Θα χορεύουμε κυκλικά,
σαν στρόβιλοι από σπαθιά, σαν αγκάθια του ρόδου.
Θα μας αρέσει να βρεχόμαστε όσο και να στεγνώνουμε.
Θ' αφήνουμε την αγάπη να μας μαχαιρώνει.

Friday, February 19, 2010

102. Υπουργείο μαζικών μεταφορών

Αυτοί που δεν έχουν τόπο στο σύνολο, αυτοί που περισσεύουν σε κάθε μέτρημα, ζουν στην μεταφορά. Το Κομμουνιστικό Μανιφέστο αρχίζει με μια μεταφορά --"Ein Gespenst geht um in Europa"-- για αυτόν ακριβώς τον λόγο. "Europa": το μαθηματικό σύνολο ταυτοποιήσιμων τόπων --των "ιερών συμμαχιών" αστικής συντήρησης, φεουδαλικής αντίδρασης και εκκλησίας. Ein Gespenst: όχι το άυλο όνομα του προλεταριάτου, αλλά η μεταφορική διατύπωση της ατοπίας του μέσα στα υποσύνολα των τρίων αναγνωρισμένων "estates" που συναπαρτίζουν το σύνολο "Europa". Geht: η ρηματική καταγραφή του ανήκειν στο σύνολο χωρίς ταυτοποιήσιμη θέση  μέσα σ' αυτό. Δεν ανήκω, δεν κατοικώ, δεν λείπω, στοιχειώνω: αυτή είναι η οντολογική διάθεση κάθε υπεράριθμου υποκειμένου, δηλαδή κάθε πολιτικά ριζοσπαστικού φορέα, κάθε μηδέν που μετρά ως ένα.

101. Χαρά

Η χαρά είναι ένα ψαλίδι που σκίζει το ύφασμα του χρόνου. Σε αντίθεση με την ευτυχία, της οποίας σκοπός είναι η συντήρηση της ψευδαίσθησης ότι δεν υπάρχει χρόνος, η χαρά είναι η βίαιη και παροδική αίρεσή του στο όνομα του πάντα εξαφανιζόμενου ίχνους της αιωνιότητας. Η χαρά είναι επαναστατική, η ευτυχία συντηρητική. Η χαρά κατοικεί στην διαστολή που τσιτώνει το δέρμα του εγκυμονούντος χρόνου, η ευτυχία ψάχνει το σπίτι της στο επέκεινά του. Η χαρά είναι πολιτική κατηγορία, η ευτυχία ανήκει δικαιωματικά στην ουτοπική μεταπολιτική.

100. Χελώνα

Προφανώς, ο θρύλος για τον λαγό και την χελώνα, που θέλει την δεύτερη να ξεπερνά τον πρώτο φτάνοντας πρώτη στο νήμα του δρόμου, είναι απόλυτα αληθής. Απλώς προϋποθέτει μια κούρσα που διαρκεί για πολλά χρόνια, πολύ περισσότερα από όσα ζει ο λαγός.

Thursday, February 18, 2010

99. Υλισμός

(Για την Δεισδαιμόνα)

Μια βασική αρχή του υλισμού: υπάρχουν δύο δρόμοι. Αυτός της αλήθειας και αυτός της ευτυχίας. Ο πρώτος δρόμος δεν οδηγεί στον δεύτερο και δεν υπάρχει μονοπάτι που να τους ενώνει. 

Αλλά στην ουσία, δεν υπάρχει καν επιλογή. Για τον υλισμό μπορείς να είσαι πιστός στην αλήθεια, αλλά όχι στην ευτυχία. Η ευτυχία δεν έχει οντολογική θέση μέσα σε ένα υλιστικό σύμπαν.

Είναι λοιπόν κάθε υλιστής αυτοκαταδικασμένος στην δυστυχία; Όχι. Ο υλιστής είναι απλά καταδικασμένος στην συνείδηση ότι η άγρια, ψυχρή χαρά της αλήθειας δεν είναι ευτυχία, και ότι η πλησμονή της εγκατάλειψης του εαυτού στον άλλο δεν είναι αλήθεια.

Μ' αυτή την έννοια, το γεγονός ότι το πρώτο γράμμα της λέξης "Υλισμός" είναι μια γραμμή που χωρίζεται καθώς ανεβαίνει στα δύο, σε δύο δυστυχώς ετερόκλιτες και ασύμπτωτες κατευθύνσεις, αποτελεί μια ιδιαίτερα ευτυχή προεικόνιση της ουσίας του. 

98. Κήπος

"Το να μένεις πιστός σε μια γυναίκα είναι ένα μικρό τίμημα για το γεγονός ότι μπορείς καν να αντικρίσεις μια γυναίκα...Ο Όσκαρ Γουάιλντ έλεγε ότι τα ηλιοβασιλέματα δεν τυγχάνουν εκτίμησης επειδή δεν μπορούμε να τα πληρώσουμε. Αλλά ο Όσκαρ Γουάιλντ είχε άδικο. Μπορούμε να πληρώσουμε για τα ηλιοβασιλέματα. Μπορούμε να τα πληρώσουμε με το να μην είμαστε ο Όσκαρ Γουάιλντ."
G.K. Chesterton


Υπάρχει μια βασική αναλογία ανάμεσα στον θεμελιακό μύθο της Εδέμ ("μπορείς να έχεις τα πάντα, γαλήνη, εκπλήρωση, την ίδια την αθανασία, αρκεί να μη φας από αυτό το δέντρο") και στη λογική των παραμυθιών, όπου η ευτυχία προσφέρεται πάντα υπό την προϋπόθεση της μίας και μοναδικής εξαίρεσης, του ενός κανόνα που δεν πρέπει να παραβιαστεί, αν θέλουμε να διαφυλάξουμε τη μαγεία (της αιώνιας νεότητας, του πλούτου και της πλησμονής, του απόλυτου έρωτα, κλπ) από το φαρμάκι της απογοήτευσης, της επιστροφής των πραγμάτων στην  γνωστή, παλιά αθλιότητα. 

Έχει ιδιαίτερη σημασία ότι η εξαίρεση του απαγορευμένου αφορά μια μικρή λεπτομέρεια, κάτι φαινομενικά ασήμαντο ή απίθανο: να μην πιεις νερό όταν έχει φεγγαράδα, να μην βρεθείς εκτός του σπιτιού σου τα χαράματα, να μην γελάσεις όταν δεις ένα συγκεκριμένο θέαμα, κλπ. Η τάση μας είναι να παίρνουμε αυτό το γεγονός ως απόδειξη μυθοπλαστικού σαδισμού: η ευτυχία χάνεται, και σαν να μην ήταν αρκετό αυτό, χάνεται πάντα για τον πιο ηλίθιο λόγο, ποτέ για κάτι που να έχει τουλάχιστον τραγικό βάρος (αδάμαστη αγάπη, ιερό καθήκον, επιβεβλημένη θυσία, κλπ). 

Ίσως όμως να μην είναι έτσι. Ίσως αυτό που πραγματικά προσπαθεί να πει ο εδεμικός μύθος και τα παραμύθια να είναι πως είναι όντως από τα ασήμαντα και τα απίθανα που κρέμεται πάντα η ευτυχία μας. Γιατί; Γιατί η ευτυχία είναι πάντα η καλή τύχη, και η καλή τύχη δεν χάνεται για λόγους που αφορούν την λογική του δούναι και λαβείν, του ισορροπημένου ανταλλάγματος: εφόσον έρχεται αυθαίρετα, χωρίς να αξίζουμε την έλευσή της, φεύγει εξίσου αυθαίρετα, χωρίς να αξίζουμε την απώλειά της.