Friday, December 18, 2009

12. Master signifier

Όσοι είναι αρκετά μεγάλοι για να θυμούνται την όψη του χρήματος πριν το ευρώ, θα θυμούνται όλα αυτά τα παράξενα δείγματα λαϊκής γραφής πάνω σε χαρτονομίσματα: καρδιές, στίχους, ζωγραφιές, βρισιές, ευχές, κατάρες, αριθμούς τηλεφώνων, για να μην αναφερθώ στις ευρεσιτεχνίες συγκόλλησης των σκισμένων κομματιών του φθαρμένου χαρτονομίσματος.

Από τότε που εισήχθηκε το ευρώ στην Ελλάδα, και, αργότερα, στην Κύπρο, έπαψα να βλέπω χαρτονομίσματα που κουβαλούν επάνω τους αυτά τα σημάδια. Είναι πλέον κλινικά αποστειρωμένα από κάθε ίχνος της μεσολάβησης ανθρώπινου χεριού. Είναι σαν όλες οι ταπεινές μορφές μέσα από τις οποίες ο λαός αντιπαρερχόταν τον φόβο που προκαλεί κατά βάθος η ίδια η έννοια της χρηματικής αφαίρεσης--όλες οι μέθοδοι που βρήκε για να ξορκίσει την θανατηφόρο όψη της--να έχουν μονομιάς περάσει στη σφαίρα του αδιανόητου.

Έτσι έχει καταγραφεί στην ανθρωπολογία της καθημερινής ζωής η διαφορά ανάμεσα στο εθνικό χρήμα και το χρήμα που ο λαός νιώθει ότι εκπορεύεται από κάποια απόμακρη και απόκοσμη πηγή: ως έκθλιψη των διαδικασιών εξανθρωπιστικής βεβήλωσης του κυρίαρχου συμβόλου της αλλοτριωμένης εικόνας της αξίας. Και έτσι, ταυτοχρόνως, κωδικοποιείται το πέρασμα από τον εθνικό στον υπερεθνικό κυρίαρχο: ως πέρασμα από την λαϊκότροπη εικονοκλασία που αυθαδιάζει σε βάρος ενός ευάλωττου Θεού, στην παθητική εικονολατρεία κάποιου που είναι μυθικά άτρωτος.

2 comments:

  1. δεν έχει και πρόσωπο πάνω σε κανένα χαρτονόμισμα, ώστε νά του φτιάχνουν μουστάκια.
    περίμενε, πάντως. αν χειροτερέψει, τότε θα φτιάχνουν ανθρωπάκια που πηδάνε από τις γέφυρες των ευρώ

    ReplyDelete
  2. Για να δούμε. Ειλικρινά, με ενδιαφέρει πάρα πολύ να δω αν και πότε θα αρχίσω να βλέπω ευρώ που έχουν υποστεί "βεβήλωση."

    ReplyDelete